"Сылнылык тӱня" рубрик, 2017 ий, Шорыкйол тылзын 23-шо кечыже

Нью-Йорк деч чот шерге Марий мланде!

Статьян авторжо Татьяна Иванова

Провой вел Какшамарий ялыште илыше уста гармонист да мурызо Любовь Орлован лӱмжӧ пытартыш жапыште чӱчкыдын Марий Эл радио гоч йоҥга. Тыгак кугу сценыште мурымыжым чон шулен колыштына. Мылам туге чучеш, тыглай марий ӱдырамаш пуйто шондык пундаш гыч чевер тувыржо гаяк усталыкшым калыклан ончыкташ луктын. Муралтен колта, йӱкшӧ оҥгыр гай шергылтеш. А гармоньым шокталта, куштыде от чыте.

“Чыла Юмо деч шога, пӱртӱс вий уло, тудак чонемым муро аланыш вӱден пуртен. Авамын колымыжлан кум ий теммылан арня кодын ыле, шижде, у муро шочо. Мурым возаш тӱҥалам манын нигунам шонен омыл, а тыште шке лектеш. Ялемлан пӧлеклалтше мурым возышым. Вара илыш корныштем сылнымут мастар Мардан Раям вашлийынам. Адакат Юмо тыге ышта, кӱлеш еҥым корнывожышто ончыкта. Лудам Раисия Ивановнан почеламутшо-влакым да чылажат мыйын илышем гай чучеш. Икгай шӱлыш шижалтеш, пуйто шканем шке возенам”, — каласкала Любовь..люба орлова..

Ты ӱдырамашын илыш пӱрымашыже моткоч йыжыҥан. Пелашыжым ош тӱня гыч ужатымыжлан тений теве коло ий шуэш. Шкетын кум йочам ончен куштен. Кызыт кум уныкаже уло. Нунылан шинчымашым пуаш, чын корныш шогалташ манын, ава йӱдшӧ-кече тыршен. Пашамат куштылгым шуктен огыл, Россий мучко гына огыл, йотэлыштат пашам ыштен. Утларакшым Йӱдвелыш кудалыштын, ик фабрикыште ургызылан тыршен. Йоча-влакым аважлан ӱшанен коден, тыге ялыштак шке пӧртым чоҥеныт, суртым чыкландареныт.

“Те Америкыште лийына, тушко кузе логалында?” — йодмемлан тыге вашештыш: “Тушко мыйым 2013 ийыште Мардан Рая ӱжын. Ик руш ешыште кок ияш ӱдырым онченам. Нью-Йорк — моткоч кугу ола, тушто мый улыжат кандаш тылзе лийынам. Ик ийымат чытен шым керт, чонем мӧҥгӧ ӱжын. Пӧртыльым. Йотэлыште йылмым палаш кӱлеш. Илаш лиеш, но мӧҥгыштӧ сайрак”.

А ялыште тудын погымо “Марий шӱшпык” ансамбльже уло. Книгагудышто чумыргат, репетицийым эртарат. Тыге ынде коло ий ты ансамбль калык чоным куандара. Вате-влак шке кундемыштышт веле огыл, Эстонийыштат палыме улыт. “Кызыт сулен налме канышыште улам, Какшамарий ялыштак шке суртыштем шкет илем. Жапым пайдалын эртараш манын, ансамбльыш коштам, тыгак “Провой вел” у коллективна дене тӱрлӧ районлаш концерт дене лектына”, — ойла Любовь Васильевна.

Тыгак концерт годым Любовь Орлова дене пырля мутмастар Мардан Рая, писатель Юрий Артамоновын Лидия Ивановна пелашыже сценышке лектыт, келшен толшо ик гай йӱкышт дене “Ончал шинчашкем” мурым мурат. Ты выступленийым мыят ужынам. Чолга вате-влак туныктышо, поэт Зинаида Ермаковам шымлу ияш лӱмгечыж дене саламлаш Шернур районысо Марисола школышко миеныт ыле. Калыклан чот келшышт!

Люба изинекак гармонь дене шоктен моштен, шке гыч 12 ияш ӱдыр ала-кузе ты семӱзгар деке шӱмаҥын. Такшым ӧраш нимолан, аваже Галина Вячеславовна Матвеева ялыште ик эн уста гармоньчо лийын. Тудо уремыш лектешат, пошкудо-влакым куандара улмаш. Але мӧҥгышкышт пошкудо-влак толыт, Люба артист семын концертым ончыкташ ямдылалтын. Чуланыште кечыше занавескым почын да аважын шокталтымыж почеш мурен-куштен ончыктен. Кушкын шумекше, И.Палантай лӱмеш музыкальный училищын дирижер да хор пӧлкашке тунемаш пурен. Кок ий тунеммек, окса чӱдылык лекмылан кӧра, кудалтен каен. Илен-толын, садак тӱвыра алан шкеж деке ӱжын. Культпросветучилищыште шинчымашыжым келгемден, хор дирижерлан заочно тунем лектын. Ик жап Какшамарийыште клубым вуйлатен. А вара илышын тура савыртышыже заводыш пашам ышташ виктарен. Чылажат шочшо-влакын сай илышышт верч лийын.

Любовь Орлован репертуарыштыже кызыт нылле утла муро уло. Нуно ойгым сеҥаш, порлык дене илаш, йӧратымашым аралаш, родо-шочшо-влакым пагалаш туныктат. “Ме ялысе улына, яллаш лектын коштына, садлан марий йӱлам да тӱвырам шке чатка койыш-шоктыш, калык муро да семӱзгар дене шоктымо почеш мурымо гоч арален толаш тыршена. Кунам артист гармоньым шоктен мура, тидыже чонемлан лишыл”, — мане семмастар.

Ӱмыр мучко манмыла чонжо дене эре тӱвыра аланыште илен, лач шукерте огыл гына тудо сеҥымашыжын саскажым погаш тӱҥалын. Тудын мурымыжым йӧратен колыштшо-влак шукемыт, Марий Эл радион хит-парадыштыже икымше вер “пижынак” шинчын.

Усталык корныштыда волгыдылык гына лийже, Люба!

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: