"Кугарнягудо" рубрик, 2017 ий, Шорыкйол тылзын 13-шо кечыже

Тошто Крешынын чинчыже

Статьян авторжо Ирина Ямбаршева

Оршанке район Тошто Крешын ялын шочшыжо Лидия Николаевна Кудрявцева — моткоч проста, поро кумылан ӱдырамаш. Почеламутым, ойлымашым воза, Шкетан лӱмеш музейыште пашам ышта да “Эреҥер” ансамбльыште ынде нылле ий утла мура.
Йоча жап
5Л.Н.Кудрявцева (Макарова) 1953 ий 22 февральыште шочын. «Тиде кечын Верховный Советыш сайлымаш лийын улмаш. Шочынамже лу шагат кастене, а окна йымалне калык мурен-куштен. Тыге авам ойла ыле. Тидланак кӧра мый мурем докан (воштылеш)», — ойла тудо.
Кандаш классым Тошто Крешын школышто тунемеш, тӱрлӧ мероприятийыште участвоватла, а яндар йӱкшылан кӧра ӱдырым чӱчкыдын мураш ӱжыт. Книгам лудаш пеш йӧратен, да варажым тиде тудлан кугу пайдам конден. Школ деч вара ӱдыр строитель пашашке ушна, икмыняр ий Йошкар-Олаште ила.
«1972 ийыште ялышке толынам. Клубышто кужу жап пашам ыштенам», — шарналта Лидия Николаевна. Кок ий гыч ӱдыр адак Йошкар-Олаш кая, тушто 8 ий утла ила. Но чонжо мӧҥгыжӧ шупшеш да ындыжым тудо шочмо ялыш йӧршеш пӧртылеш. «20 ий ялыште, колхозышто секретарьлан ыштенам, 15 ий профком председательлан шогенам, 15 ий ансамбльым вуйлатенам», — ойла Лидия Николаевна. Тудлан тӱрлӧ пашам ышташ логалын: строитель, почтальон, колхоз пашазе, секретарь-машинистке да тылеч молат, вет ешым (кок ӱдыржӧ кушкын) пукшаш манын, шуко тыршаш кӱлын.

Музей паша
2013 ий годсек Лидия Николаевна Я.П.Майоров-Шкетан лӱмеш музейыште пашам ышта. Марий классикын илышыже да творчествыж нерген шукырак палаш манын, музейыш республикын тӱрлӧ районжо, вес регионла гыч уна-влак чӱчкыдын толыт. Тыгак “Музейын йолташыже-влак клубышко” тылзеш ик гана погынат, кутырат, пырля шинчылтыт. Лидия Николаевнан мутшо почеш, музейыш калык чӱчкыдын пурен коштеш, лудаш, у информацийым налаш толеш, тӱрлӧ мероприятийым чӱчкыдын эртарат.
Тыгак тудын инициативыж почеш музей фонд тошто марий вургем, ожнысо пӧрт арвер, тӱрлӧ ӱзгар дене пойдаралтеш. Тыште Лидия Николаевналан пошкудыжо, йолташыже-влак полшат: коча-коваж деч кодшо тошто арвер Майоров-Шкетан лӱмеш музейыште у илышым налеш. Тиде паша пайдале, молан манаш гын марий калыкын историйже, культуржо, традицийже нерген шуко каласкала, да марий шанчылан вияҥмаштыже могай-гынат надыр ышталтеш.
«Эреҥер» ансамбль
Лидия Николаевна ансамбльыште 46 ий выступатла, тышеч 15 ий — вуйлатышылан. «Эреҥер» ансамбль калык коллектив лӱмым нумалеш.
Чаманаш логалеш, кызыт ансамбльыш индеш еҥ веле коштеш (кандаш куштышо да ик мурызо). Вет ялыште кызыт самырык еҥ шагал кодын. Туге гынат ансамбль ила, вес регионлашкат (Одо мланде, Башкортостан, Татарстан, Киров область) гастроль дене коштеш.

Сылнымут паша
Лидия Кудрявцева тыгак почеламутым, ойлымашым да йомакым воза. «Чылажат ансамбль гыч тӱҥалын. Ансамбльлан сценарийым возенам, да тыге умбакыже паша кайыш», — воштылале Л.Кудрявцева.
Тудын почеламутшо-влак илыш нерген («Эрта жапна», «Тыге пӱралтын», «Тыланда шарнен илаш», «Умыр кас» да т.м.) улыт. Ятыр почеламутшо йӧратымашлан пӧлеклалтын («Шӱды-ран кастене», «Кандывуй пеледыш», «Ломбо пеледшаш», «Ончал ӱмбакем»), но эн йӧратыме темыже — марий ӱдырамаш, тудын илышыже, пӱрымашыже. «Почеламут-влак малаш вочмо годым, тыгак корнышто шочыт», — манеш Лидия Николаевна.
Тудо тыгак заметке, ойлымаш да изирак йомак-влакым воза («Кыша почеш», «Сайынак чиялтен колтыш», «Ончыклыкетше пиалан лийже ыле», «Йорга Ондре» да т.м.). Возымыжо тӱҥ шотышто Оршанке районысо «Вперед» газетыште печатлалтеш, тыгак «Марий Эл» газетыште да «Ончыко» журналыштат лектеден.

Кызыт
Кызыт Лидия Николаевна — пиалан ава да кова. Изирак Аня ӱдыржӧ дене ила, уныкажым ончаш полша. Чаманен каласаш логалеш, Лидия Николаевнан пелашыже Геннадий Ивановичын ӱмыржӧ икмыняр ий ончыч лугыч лийын. Но кеч-могай ойго, йӧсылык лийын гынат, тиде марий ӱдырамаш эреак поро кумылан да весела айдеме кодеш.

Елена ВЕДЕРНИКОВА.
Еш альбом гыч налме фото.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: