"Рубрик деч посна", 2017 ий, Ӱярня тылзын 2-шо кечыже

Вургемын вийжым шижеш

Статьян авторжо Эльвира Терентьева

минлина

Шем чодыран шойылно мӱкш омарта,

Шем мӱкш ышталме мӱй тутло.

Йылмет порсын, мутетат ший гай,

Мом каласет, шочшем, мый – реза”, — тыге муралтен колта Пошкырт кундемын ӱдыржӧ, Москошто технолог-декоратор пашам ыштыше Валентина Минлина.

Тудын йоча годсо жапше Пӱрӧ район Памаш ялыште эртен. Таче тушто 86 ияш ачаже ден 81 ияш аваже илат. Алексей Минле ден Анна Минле (ялыште нуным тыге палат) вич шочшым ончен куштеныт.

Валентина акай шкаланже марий вургемым шке ыштен. “Марла вургемым мый чияш йӧратем, нимынярат ом вожыл. Куш каем, тудым пеленем эре налам, — ойла чолга ӱдырамаш. — Марий тувырым чиен, Францийысе, Швецийысе, Германийысе, Финляндийысе, Эстонийысе, Абхазийысе, тыгак Сочи ден Москва уремлаште коштынам. Марий вургемын аралыме вийжым шижам. Вуйыш чияш такиям, согам шке келыштаренам. Тудым бисер, окса дене ыштенам. Ты шотышто мастар улам манын кертам, изи секретемжат уло”.

Технолог-декоратор – творческий паша. Валентинан палемдымыж почеш, кызыт еҥ-влак пырдыжыш тыглай обойым огыт пижыкте да огыт чиялте, а посна декор дене келыштарат. Тыгодым порсын, мрамор да тулеч моло семынат койжо манын, декоративный чия дене узорым ыштат. Марий ӱдырамашлан сылне тӱс-влакым кычалме да ойыркалыме пашам шукташ перна. Сандене шкенжым эрыкан художниклан шотла да кумылан еҥ-влаклан мастер-класс-влакым эртара.

Валентина Москошто 34 ий ила. Тудо марий тувырым чиен, Моско мучко ошкыл колташ шонымашым изиж годсек шӱм-чоныштыжо ашнен. А вич ий ончыч тидыже шукталтын: икымше гана марий тувырым Санкт-Петербургысо ик пайремыш чиен миен. Вара тӱрлӧ олала гыч чолга марий вате-влак Парижыште вургемнам ончыктеныт да марла мурен-куштеныт.

В.Минлина марий ӱдырамашын национальный вургемже лийшаш манеш. Такия ден сога — марлан кайышаш эрвелмарий ӱдыр-влакын вуйчиемышт. Нуным ышташ чыла кумылан еҥым туныктынеже.

“Кӧн такиям, согам ышташ кумылжо лектеш, тек мыйым интернетыште кычал муэш. Фотом ончен але мый дечем йодыштын ыштен кертеш”, — каласыш В.Минлина.

Такия сога

Такия - шлем форман упш. Тудым вынер гыч ыштеныт да йырже куэм дене урген шынденыт. Ӱмбалжым тыгыде ший окса, бисер сетке да шер дене сӧрастареныт. Южгунам тӱр дене келыштареныт. Тыгаяк вуйчием Юл кундемыште илыше тюрк йылме тӱшкаш пурышо башкирын, татарын, чувашын лийын. Тудым марлан кайыдыме ӱдыр-влак упшалыныт. Лач нунын деч эрвелмарий-влак такия согам кӱсынленыт.

Тыгак Пошкырт кундемыште марлан кайышаш ӱдырым пылыш теҥге дене сӧрастареныт. Тудым кок пылыш воктеке сакалтеныт. Ты настам окса ден тасма гыч ыштыме. Тасмашке кӱшыч ӱлыкӧ 5-6 але шукырак ырший-влакым (9-10 марте) колшӱм гай койшын ургымо. Кӱшныжӧ пылышыш пижыкташ оҥго, а мучашыже-влакым вуй шеҥгелне кылдаш порсын тасма лийыныт.

Марлан кайышаш ӱдырын эше ик сӧрастарыме ӱзгарже – сога. Куэмышке колшӱм гай коймо семынак йылгыжше ыршийым, бисерым, полдышым, окам, кышкывийым радам дене пижыктат, мучашышкыже йолвам кучат. Шӱйыш кылдаш порсын тасмам ургат.

Эльвира Терентьева.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: