"Рубрик деч посна", 2017 ий, Ӱярня тылзын 31-ше кечыже

“Чоҥештыш” “эстон марий” адак Талллинышкыже

Статьян авторжо Эльвира Терентьева

Алексей 2017

Эстон мландыште илыше палыме кинорежиссёр Алексей Алексеев (снимкыште) шукерте огыл Марий Элышке унала толын кошто. Эн кугу амалже – аваже Александра Михайловнан мартыште 70 ияш лӱмгечыжым палемдыш. Чолга марий пӧръеҥ ятыр вере лийын да оҥай пашам шуктен: кушто лиймыж нерген видеосюжет-влакым Интернетыш луктын, а тыгодым шочмо кундемже нерген эстонла каласкала. Тыге Марий ден Эстон мландыланат пӧлекым ыштен. Алексей кеч-могай сомылжо дене пайдам кондаш да калыкым куандараш шонен ила. Артист койышымат коеш, мураш да мурым возаш, видеоклипым ышташ, журналист семын палдарашат тырша. Икманаш, ушыштыжо тынар шонымаш!

Пытартыш ныл ийыште А.Алексеев Эстон театрлаште тӱрлӧ роль-влакым модеш. Кок ий ончыч Талешке кечылан тушто М.Шкетанын “Кок сӱанат пеле” пьесыжым шынденыт ыле. Тидым Сауэ гимназийын самодеятельный театрже модын ончыктен. Тушто землякна медиадисциплине-влакым туныкта. Кодшо кечылаште А.Алексеевлан «Мосты» театральный фестивальыште уста эстон режиссёр Лео Уулманын «Будь, что будет» пьесе почеш шындыме спектакльыште Эйнарын рольым модмыжлан премийым пуэныт.

Алексей шкенжым мурызо да композитор манаш огеш тошт гынат, ты аланыште икмыняр сылнысемже калык коклашке шарлен. Нине пашам кумыллан шуктем манеш. Тидын нергенак туддене мутланышна.

- Алексей, ме палена тыйын уста ачатым, тудын сылне да ойыртемалтше йӱкшым. Тыят тудын семынак марий тӱняште волгыдо шӱдыр улат. Муро-влакым возаш кушто да кӧ деч кумылаҥынат?

- Муро-влакым Марий самырык театрыште актёрлан пашаш толмекем возаш тӱҥалынам. Тидлан тӱҥалтышым але нӧшмым Йошкар-Оласе 1-ше №-ан школ-интернатыштак пыштыме. Тунам Юрий Евдокимов-Тойварсын туныктымо “Музыкальный композиций” занятийышкыже коштынам. Варажым композитор Алексей Кириллович Яшмолкин кугун полшен шоген. Икымше мурем “Ӱдыр кумыл” маналтын. Тудым Любовь Купсольцева, Борис Дмитриев муреныт. А мутшым Володя Юдин дене пырля келыштаренна ыле. Варажым “Памаш вӱдем” муро лекте. Тудыжым Галина Галкина ден Лилия Акпаева муреныт. А вара Надежда Никитинан “Пызлыгичке шер” почеламутшылан семым возышым. Тудым Светлана Никитина мурен.

- Шкаланет возымо муро-влак нергенат палыме шуэш ыле.

- Тудо 1993 ийыште эртаралтше “Марий шӱдыр” конкурслан возалтын манаш лиеш. Тиде “Пампалче” муро ыле. Тунам мый “Пампалче” муро дене сценыш лектым, а конкурсын участницыже Светлана Элембаева — “Пызлыгичке шер” муро дене. Аранжировко шотышто Дима Донгузовлан (кийыме мландыже пушкыдо лийже), а кызыт Курчак театрыште пашам ыштыше пелашыже Надежда Донгузовалан кугу таум каласем. Тунам моло композитор-влакланат аранжировкым ты уста еҥ ыштен пуэн. Техникат, мастар еҥат лийын огытыл.

Варарак “Кӱдыроҥгыр” мурем шочо. Мутым шке возенам гынат, мый эре иктаж-кӧ деч полышым йодынам. Эн ончыч припев шочеш. Вет кузе: припев оҥай гын, мурыжат ушыш возеш. Ты мурым Светлана Никитиналан пуэнам ыле. Тыгак “Эстон марий” (мутшо З.Дудинан) мурым шкаланем ямдыленам. Тудым лишыл жапыште возем, шонем.

- Алексей, тый тораште улат гынат, марий мурым возаш тыршет, калыклан эре ала-могай саскатым темлет. Тидым ышташ йӧным да жапым кушто муат?

- Семым возаш кызыт йӧнанрак. Иктаж припев але сем шочеш гын, диктофонышко муралтен кодем. А вара компьютер йӧн дене пайдаланен, тиде семым нотышко пыштем. Аккорд-шамычым шындылам, ваш келыштаралтмыштым эскерем. Вара ямде нотым фонограммым ышташ колтет, а аранжировкщиклан – стильым але семым. Теве пытартыш “Чоҥештем” мурым Сергей Пчёлкин дене ыштенна. Текстым Татьяна Пчёлкина тӧрлатен ыле. А кызыт эше ик сылнысемлан аранжировкым Татарстаныште ик студийыш заказатленам. Тудо моткоч оҥайын лектын, шонем. Муро “Ӱдырым налаш ом шоно” маналтеш. Шомакым тӧрлаш Раисия Сунгурова полшен. Тачысе технологий вет ончыко каен: илен кертат Эстонийыште, почеламутым тӧрлат Сургутышто, аранжировкым ыштат Озаҥыште, а йоҥгалтеш Марий Элыште. Кызыт самырык ӱдырлан мураш “Йорга улат” мурым ямдылем. “Йӧратем ыле гын” мурым ик мурызылан пуэнам. Ондак шуко жапым кинофильмым войзымылан ойыренам, а кызыт сылнысем аланыш пӧртылаш шонен пыштенам.

- Тыгак Интернетыште ыштыме видеоклипет-влакымат ужынна.

- Чынак, клипымат ышташ мыланем моткоч келша. Монтажым ыштем. Ондакак “Кушталте”, “Пеледышан шовыч” клип-шамыч шочыныт ыле. Южо мурызо шкеак мый декем лектеш да видеоклипым ышташ йодеш. Теве Лилия Петухова ден Володя Матвеевын, Светлана Строганован, Виктор Комаровын, Валерий Петровын, Вадим Красновын да молынат мурыштлан видеоклип-влакым келыштаренам. Мый тыгодым таҥастарымаш ден образ-влакым кучылтам – тидыже пеш сайын коеш. Калыкланат келша, шонем.

Чынжымак, Алексей кажне пашажым шонен да тушко образ-влакым пуртен ышта. Южгунамже, йомакысе герой-влакын рольышт дене келыштара. Икманаш, кумылым нӧлтен моштышо мастар марий еҥ!

Эльвира Ендылетова.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: