"Сылнылык тӱня" рубрик, 2017 ий, Вӱдшор тылзын 14-ше кечыже

Кӧ тыгай Манас патыр?

Статьян авторжо Анастасия Эманова

Тӱнямбал фольклор историйыште «Манас» киргиз эпос ик эн кугулан шотлалтеш. Ты эпос гыч ужашым тений национальный культур фестивальыште киргиз ӱдыр-рвезе-влак модын ончыктеныт. Ты эпос нерген шукырак пален налаш кумыл лектын. «Манас» нерген «Волгатехын» студентше Аскар Сакеев каласкала.

аскар- Эпос кум ужаш гыч шога. Икымшыште Манас патыр нерген каласкалалтеш, кокымшышто – Манасын эргыже Семетей, тудын йоча пагытше да тушман-влак ваштареш кучедалмыж нерген, кумшо ужаш Манасын Сейтек уныкажын илыш корныжлан пӧлеклалтын.

Кыргыз хан Ногойын колымыж деч вара кыргыз-влакын ончычсо тушманышт – китай калык – кыргыз мландым шупшын налыт. Ногойын тукымжо-влак тора кундемыш илаш куснат, а шочмо мландеш кодшо-влакым тушман пызыра. Ногойын изирак эргыжым Жакыпым, Алтайыш поктен колтат. Жакып тушто киндым кушта, шӧртньым кычалмаште пашам ышта да поя. Но Жакыпын йочаже лийын огыл. Тудо Юмым сӧрвален йодеш, надырым пуа. Индеш тылзе гыч кугурак ватыже эрге азам ышта. Тиде кечынак имне кӱтӱштыжӧ чома шочеш. Жакып тидым сайлан шотла.

Манас эргышт изинек вийже, пӱсӧ уш-акылже, поро кумылжо дене ӧрыктарен. Китай император Манас, тудын вийже нерген пален налмеке, патырым пытараш войскам колта. Но Манас тушманым сеҥен. Киргиз калыклан Манас  — чыла племенам ушышо да Шочмо мландым тудлан пӧртылтышӧ патыр. Тудын Семетей эргыжат уста воин лийын. Тудо шуко подвигым ыштен. Кӧраныше-влак Семетейым пуштыныт. Тидын дене эпосын кокымшо ужашыже пыта. Кумшо ужашыште Манасын Сейтек уныкаже нерген каласкалалтеш.

Ты эпосышто киргиз-влакын шке элыштышт тыныслык верч шогымышт нерген ойлалтеш. Тушто ятыр кредалмаш нерген возымо. Тылеч посна патыр-влакын шке ватыштым, ешыштым чон вургыжын йӧратымышт нерген ойлалтеш.    

«Келшымаш кӱвар» фестивальыште эпосын тӱҥ шонымашыжым – кеч-могай нелылыкыште калыкнан историйжым, йылмыжым арален коден кертмыжым, икоян улмыжым – почын пуэнна. Изирак постановкышто Лондон гыч толшо Джон лӱман рвезе аэропортышто йоҥылыш вес рейсыш шинчеш да самолёт дене Кыргызстан Республикыш логалеш. Тушто тудым вашлийыт да элнан мотор вершӧржым ончыктат. Сценыш юрта ужашым йӧнештарыме. Тидыже кундемнан шкешотан улмыжым палаш полша. манас эпосДжоным республикнан Талас областьышкыже унала мияш ӱжыт. Лачак ты областьыште  XIкурымышто Манас патыр шочын-кушкын. Умбакыже постановкышто эпос гыч ужашым модын ончыктат.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: