"Мыланна латкудыт" рубрик, 2017 ий, Ага тылзын 29-ше кечыже

Йоча ача-аван йӧратымашыштым эре шижшаш

Статьян авторжо Анастасия Эманова

Пытартыш жапыште тӱняште вате-марий ойырлымо случай шукемын. Республикыштына, мутлан, Маристатын данныйже почеш, 2017 ий январь-мартыште 646 у еш шочын, тыгодым 631 еш шаланен. Ӱмашсе тиде жап дене таҥастарымаште тений 3,7%-лан шагалрак мужыраҥыныт, а 10,9 %-лан шукырак ойырленыт. Шуко тыгай ешыште ийготыш шудымо йоча уло.

мыланна 16Ойырлымо амал тӱрлӧ лиеш. Ача-ава чӱчкыдын вурседылыт, вашла умылымым чарнат але вес еҥым йӧратен шындат, тидлан кӧра ойырлаш кутырен келшат. Йочалан еш шаланыме, пуйто тӱня сӱмырлымыла чучеш. Шукынжо тыгодым шкеныштым титаклат. Икшыве, еш тичмаш лийже, ача-ава коклаште йӧратымаш, пагалымаш озаланышт манын, нимат ыштен омыл шона. Южо йоча манипулироватлаш тӱҥалеш, тидын дене ача-ава деч иктаж-могай пӧлекым налнеже але уда отметкылан ынеж вурсалт. Южыжо стресслан кӧра чӱчкыдын черлана, шортеш, вашке нелеш налеш.

Учёный-влакын шымлымышт почеш, ача-аван ойырлымышт деч вара икшыве утларак тургыжланыше лиеш, омо йоммо дене орлана, шке таҥаш да кугыеҥ-влак ончылно шыдым луктеш, мутым огеш колышт. Шкем шке пытарымашкат шуын кертыт.

Волжский район Кугу Корамас школын психологшо Светлана Михайловна Шмиткова каласкала:

- Подростко пагытыште йоча чылажымат чоныш налеш. Еш шаланымылан ача-аважым вурса, нуным ужмышудымыж нерген ойла. А кӧргыштыжӧ шкенжым титакла. Мый огыл гын, ешыште сай лиеш ыле, мый нунын кумылыштым волтенам манын шона. 

Йоча кеч-могай ситуацийыште ача-аван йӧратымашыштым, нунылан кӱлмыжым шижын шогышаш.

Кугыеҥлан подростко дене чон почын мутланыман. Ача-ава тудын дене огыл, а икте-весе дене ойырлат манын, раш умылтарышаш улыт. Йоча ача-аваже, иктаж-кӧжӧ пеленже уке гынат, тудым йӧратат манын пален шогышаш.

Ача-ава-влак чӱчкыдын йочашт ончылно вурседылыт, адакшым икшывышт деч ачан але аван шонымашыш дене келшымым йодыт. Тиде чын огыл. Йоча ача-авалан ӱшанымым чарнен кертеш, тудым шканыштлан келшышышын кучылтыт манын шона. Кугыеҥлан икшывым ача але ава ваштареш лияш таратыман огыл. Авалан, мутлан, ачат осал манын ойлыман огыл. Уке гын икшыве эшеат чот тургыжланаш тӱҥалеш, ончыкшым чыла пӧръеҥ осал манын шона. Тидыже ончыкшым комплексыш савырна. Эрге йоча кузе сай пӧръеҥ лийын кушкаш манын умылен огеш керт, а ӱдыр йоча пӧръеҥым могай койыш-шоктышыжлан йӧраташ лиеш – ок пале.

Ача-ава йочалан эҥертыш лийшаш. Икшывым пӧлек дене огыл сымыстарышаш, а тудын дене чон почын мутланаш кеч-кунам жапым мушаш, йочам йӧратышаш. Вет ача-авалан эн тӱҥжӧ йоча, тудын интересше, чон ласкалыкше лийшаш.

 

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: