"Рубрик деч посна", 2017 ий, Ага тылзын 22-шо кечыже

Озаҥ мучко коштынна да шуко пален налынна

Статьян авторжо Эльвира Терентьева

12 майыште «Кугарня» газетын коллективше Озаҥ олашке миен коштын. Эн ончычак Татарстан Республикын журналист ушемыштыже да ушемын тоштерыштыже лийынна. Вара корно «Татмультфильм» объединенийыш шуйналтын. Тушто шуко уверым пален налме. Тидыже шке республикыште ончыкыжымат чолган пашам ышташ вий-куатым пуэн.

Журналист ушемыште

Татарстан Республикыште журналист-влакым пагалат. Озаҥыште Журналист-влакын уремышт ден аллейышт улыт. Эше 1965 ийыште журналист-влаклан икымше мемориал оҥам почмо улмаш. Тушто «Ватаным Татарстан» редакций гыч Кугу Отечественный сарыш кайыше 13 журналистын лӱмжым возымо. Но мынярын сарыш каеныт да пӧртылмым раш пален огытыл. Тидым шымлаш кӱлын. Сандене варажым «Идел-Пресс» издательстве ончылно журналист ден полиграфист-влаклан обелискым шогалтыме.

2011 ийыште Татарстан Республикын журналист ушемже у верышке (Декабрист-влак урем, 179) куснен. А 2014 ийыште тыште тоштерым почыныт. Идалыклан кок-кум гана тӱрлӧ фотовыставкым эртарат. Тушто Озаҥысе журналист-влакын творческий пашашт нерген каласкалыше ятыр литературым, экспонатым верешташ лиеш. Мыланна тоштер нерген ты тоштерын директоржо, журналист ушем вуйлатышын алмаштышыже Ралия Шагиовна Фатхутдинова каласкалыш.

DSC_2269

Тоштерын фондыштыжо 943 экспонат уло. Тышеч 234-шым кызыт ончыктымо ыле. Теве печатный машинке гына 15 уло. Икмыняр уста журналистын личный архившым родо-тукымышт тышке конден пуэныт, сандене тоштер эре пойдаралтеш да уэмдалтеш.

Кеч-могай тоштерыште пашам ыштыше еҥ-влаклан паша лектынак шога. А Журналист ушемын шке шийвундыжо уке. Но тыште йӧным муыныт да тоштер пашам шукташ проектым возеныт. 2013 ийыште 150 тӱжем теҥгеаш грантым сеҥен налыныт. Туддене янда гыч стенд-влакым (шкешт планшет маныт) ыштыктеныт. Грантым сеҥен налме кечын ушемыште Пӧлеклыме кечым увертареныт. Тунам чыла районысо газет редактор-влак, самырык ден ветеран-влак 300 наре материалым конденыт. Вара стендым келыштараш манын, пел ий утла архивыште пашам ыштеныт.

Татарстанысе журналистике кок курым ила. 1811 ийыште «Казанские известия» газетын икымше номерже лектын. Тидак Юл кундемысе периодический печатьлан негызым пыштен. А татар йылме дене 1905 ийыште лектын, но Озаҥыште огыл, а Санкт-Петербургышто.

Революций, совет, сар жапласе журналист пашалан стенд-влакым ямдылыме. Теве ик стенд 1980-ше ийласе журналист пашам почын пуа. Тыште журфакын маёвкыж нерген фотовыставке уло. Тидым тоштерыште огыт вашталте, вет тудо жапыште Озаҥысе журфакым тунем пытарыше студент, преподаватель-влакым шкенышым кычалыт. Ондакысе журналист-влакын 100 ияш историйже нерген ятыр уверым муаш лиеш. Пытартыш кум ийыште журналистын шукерте огыл лийше пашаж нерген материалым погат. Вет пытартыш жапыште архивыш иктат нимом пуэн огыл.

Кызытсе саманыште журналист-влакын кок курым жапыште тыршымышт нерген пален налаш моткочак оҥай: тачысе самырык тукымланат, кызытсе журналист-влакланат. Таче ты пашашке нӧргӧ да пашам аклыдыме, тыгодымак йолагай-влак толыт. А журналистикын эртыме корныжо тоштерысе ончыктымо материал-влак негызеш самырык тукымын шинчажым мыняр-гынат почеш.

Газетын ӱмыржӧ кужу лийшаш!

Тыгай темылан лекцийым мыланна «Казанские ведомости» газетын тӱҥ редакторжо, Татарстан Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже Венера Абдулловна Якупова лудо. Икмыняр книган авторжо тачысе рынке саманыште газет-влакын кӱлешлыкыштым калыклан умылтараш кӱлмӧ нерген ойлыш. Интернет-технологий илышыш шыҥдаралтме дене шуко еҥ газетым лудмым чарна але тудо молан кӱлеш манеш. Но савыктышын саде интернетыште возымо деч ӱмыржӧ кужурак. Интернетыш кеч-кӧ кеч-мом воза гын, СМИ-лаште профессионал журналист-влак пашам ыштат да факт-влакым тергат.DSC_2307

2015 ийыште савыкталтше «Добро и зло Российской печати» книга массовый информаций средствылаште тыршыше да тыглай еҥланат пайдале. Тушто автор Россий журналистикыште палыме еҥ-влак дене 17 интервьюм савыктыме. Тушто тӱрлӧ темым тарватыме, шонымаш-влакым каласыме, южгунам властьлан умылтарымыла, да газетым да тусо пашаеҥ-влакым утыр аклаш ӱжмыла чучеш. Чынжымак, таче журналист шке возымыж дене ты але вес профессиян еҥым арала. А тудым кӧ арала? Лачак тидын нерген Венера Абдулловна шонкалаш таратыш.

Тачысе информаций тӱняште мо ышталтмым умылена. Газет редакций-влакланат оксам ыштен налаш да шкегыч илен лекташ темлат. Кӱшнӧ каласыме автор ты да моло йодышылан вашмутым эн ончычак журналист-влаклан кычалман, тидын нерген ойлыман, возыман, чиновник-влак дене кутырыман манеш.

УМБАКЫЖЕ  «КУГАРНЯ» газетын 2017 ий 19 майысе номерыштыже лудса.  DSC_2218

Озаҥыш миен толмо нерген «Марий Эл» ВГТРК-н 2017 ий 18 майыште марла лекше «Вести марий эл» передачыштыже ончен кертыда.

http://www.gtrkmariel.ru/news/conduct-of-mari-el-in-the-mari-language/lead-mari-el-mar-18-05-2017/

https://youtu.be/huyHIZUppVk
Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: