"Саман" рубрик, 2017 ий, Пеледыш тылзын 23-шо кечыже

Ава капиталын ончыкылыкшо могай?

Статьян авторжо Светлана Кушакова

Аза шагал шочмылан кӧра Правительствын социальный йодышлан вуйын шогышо еҥже-влак демографий сӱретым саемдышашлан ятыр у мерым илышыш пурташ темлат. 2000 ийысе «беби бум» деч вара 2014 ийыште йоча шукырак шочын. Росстатын данныйже почеш, 2017 ийын икымше кварталыштыже 10,1 процентлан аза шагалрак шочын. Ӱмашсе дене таҥастарымаште тений 76100 еҥлан (ӱмаште 34700 еҥлан) калык шагалемын.

Кызыт Российысе паша ден финанс министерстве-влак коклаште кугу каҥашымаш кая. Паша министерстве ятыр мерым ышташ темла, тидын шотышто минфинлан спискым колтен. Но чылажат адакат оксашке эҥерта. Тидын шотышто кодшо изарнян президент дене пырля совещаний лийын.

Паша министр М.Топилин ава капиталым 2023 ий марте шуяш темла. Ты программым 2007 ийыште илышыш пуртымо, кызыт 2018 ий мучаш марте шуйымо. Тидлан идалыкыште 400 миллиард теҥге ойыралтеш. Тыгак премьер-министр Д.Медведевын порученийже почеш, ава-влаклан полыш семын икмыняр ешартыш темлымашым ямдылыме. Иктыже – 30 ий марте кокымшо йочам ыштымылан полыш.Но финанс министерстве тидым ышташ тореш улеш. Да шке условийжым темла: ава капиталым тугай регионлаште кодаш, кушто йоча шагалрак шочеш да миграций кугу; тугай ешлан, кудын кокымшо йоча шочмо деч вара илен лекташ кучылтмо доходшо шагалемын. Аныклыме оксам Минфин вес пособийлан да полышлан колташ лиеш манеш.

Вес шонымаш – 25 ий марте йочам ыштыше да ончышо ава-влаклан полышым кугемдаш. Но тидлан кӧра вес нелылык лекме деч лӱдыт. Тыгай ийготан самырык ава-влак образованийым да профессийым налын огыт шукто. Тидлан кӧра паша рынкыште дефицит лектын кертеш, пашаеҥ шагалемеш.

Финанс да экономике сектор демографий волымо амалым умылаш кӱлмӧ нерген ойла. Кызыт йочам ыштен кертме ийготаныш 90-ше ийлаште шочшо еҥ -влак логалыт. Тудо жапыште йочам шагал ыштеныт. Вес амал — аза шагал шочмым тыгак нужна еҥ-влак ешаралтме дене кылдат, калыкын доходшо волен. Тыгай годым нужналыкым пытараш мерым кычалман, ойла южо чиновник. Калыкын реальный доходшо ныл ий почела эре вола, экономике кризисын кок ий шуйнымо жапыште 12 процентлан волен, палемдат Экономике кӱшыл школын социальный политике институтшын экспертше-влак. Тений ныл тылзыште – 2,2 процентлан. Кокла шот дене, 40 процент калык кочкышым да вургемым налме шотышто нелылылык дене тӱкна. А йочам ыштыме годым тӱҥ шотышто окса шотышто чыла сай да ончыкылыклан ӱшан лийшаш, каласеныт Росстатын эртарыме йодыштмашыште респондент-влак. Йодыштмо еҥ-влак кокла гыч ик кумшо ужашыже вес амал семын илыме вер укелыкым палемден. Тыгак ӱдырамаш-влак пӧръеҥ шагал улмым, а пӧръеҥ-влак сай паша вер укелыкым амал семын ончыктеныт.

Лу ий жапыште ава капитал ятыр ешлан сай шӱкалтыш лийын. Мутлан, мемнан республикыште 43 тӱжем наре еҥ ава капиталым налын. Тудын полшымо дене 32 тӱжем наре еш илыме условийжым саемден. Оксам йоча образованийлан кучылтшо-влак улыт. 987 еҥ йочасадлан, 625 еҥ тунеммылан тӱлаш, 14 ончыкылык пенсийын накопительный ужашышкыже колтен.

Но окса полыш деч посна йочам ончен кушташ полшышо сфере-влакымат вияҥдыман. Йочасадым, ясльым чоҥыман, йоча-влак дене пырля канаш йӧным ыштыман, няня-влакым ямдылыме пашам саемдыман. Чыла нине йодышлам Правительствыште эше ик гана веле огыл тарваташ тӱҥалыт.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: