"Илыш йогын" рубрик, 2017 ий, Пеледыш тылзын 2-шо кечыже

Чӱкшӧ курык кӱкшӧ маныт…

Статьян авторжо Эльвира Терентьева

мыйын фото2

Марий кундемын ик эн сылне вершӧрыштыжӧ, республикынан эн кӱкшака верыштыже – Чӱкшӧ курыкышто – пайрем тений 20 майыште эртаралте.

Кодшо ийлаште спортсмен-влакын «Чӱкшӧ курыкым налмаш» таҥасымашышт, спортын моло видше дене модмашышт лийыныт гын, тений тышке сылнымутым йӧратыше да марий шомакым кучылт моштышо-влак толыныт. Поэзий да сылнымут кумылан, историйым шымлаш йӧратыше кажне еҥ «Чӱкшӧ курык: теҥгече, таче да эрла» творческий конкурсышто участвоватлен кертын.

Куржына да кӱзена!

Эн ончычак спортсмен-влаклан тӱрлӧ дистанцийыш куржаш стартым пуышт. Йоча да кугыеҥ-влак, посна ийготым ончен, кок, кум да куд километрыш куржыныт. Каласыман, ӱмаште йӱран игече лийын гынат, 124 участник Чӱкшӧ курыкыш куржын кӱзен. А тений тыште шке вийжым 117 еҥ терген.

IMG_1901

Морко район Шордӱр школын тунемшыже-влаклан курыкышко куржталаш физкультур дене туныктышо Юрий Викторович Бондарев темлен. Теве 5-ше класс гыч шымытын толыныт ыле. Нунын коклаште — Илона Александрова ден Настя Охотникова. «Ме физкультурым йӧратена. Тудо арнялан кум гана лиеш. Илона ӱмаште тыште 1-ше верым налын толын ыле. Тений мыят пырля тольым, — ойла Настя. — Мыйже утларакшым районыштына ече дене таҥасем, тенийысе сеҥымашем – кок гана 2-шо вер». 6-шо классыште тунемше Антон Коноваловат икымше гана Чӱкшӧ курыкышто куржталыштын.DSC_0203

Спортсмен-влакын таҥасымашышкышт «Саскавий» марий ӱдырамаш ушемын чолга еҥже Маргарита Тойшева (снимкыште) ушнен.

«Чӱкшӧ курыкысо пайремыш кокымшо гана толынам, — каласыш медицине пашаеҥ. — Ӱмаште куржталше-влакым онченам да тений участвоватлаш кумылем лектын. Такшым школышто тунеммем годым куржталыштынам. А пытартыш жапыште ече дене гына коштынам». Маргарита Геннадьевна шке ийготан-влак коклаште кокымшо верым сеҥен нале.

DSC_0213Куржталаш ковай-влакат огыт ӧр. Мом шылташ, тачысе самырык тукым дене таҥастарымаште кугыеҥ-влакын чытышышт да ӱнарыштат ситышын. Вич шочшан ава да кова Юлия Степановна Гараева (снимкыште) ятыр ий Санкт-Петербургышто ила. А теве ныл ий ончыч Морко район Нурӱмбал ялыште родо-тукым кокажым ончаш толын. «Ынде Санкт-Петербургышкем «куржтал веле толам», — мыскара йӧре ойла Юлия кокай. — Теве вашке тушеч шочшым-влак уныка дене унала толыт. Ялем гыч 1978 ийыште пашам ышташ лектын каенам, но чон шупшеш. Марий кундемемым сагынен иленам, сандене пайремышке ныл ий ончыч уло кумылын ушненам. Спортсмен омыл гынат, Чӱкшӧ курыкыш ынде ныл ганажат куржын кӱзенам. Моло пайремже мемнан кундемыште укеат, тидымак веле вучен илена».

52 ияш Юлия ковай шке ийготан-влак коклаште кокымшо верым налын. Туддеч примерым налаш веле кодеш.

Моктена да мурена!

«Чӱкшӧ курык: теҥгече, таче да эрла» творческий конкурсыш 32 еҥ ушнен, тышеч индешыже – йоча. Медведево район Руш Кукмарий, Морко посёлкысо 2-шо, 6-шо, Морко районысо Нурӱмбал, Кокласола школлаште тунемше-влак чапле курыкна нерген историйым, ойлымашым, почеламутым кумылын возен колтеныт. Сеҥыше-влакым 5 майысе номерешна савыктенна ыле.

Эльвира Хрисановна Тихонова (снимкыште) — Морко район Шердыж (Сердеж) ялын ӱдыржӧ. Ешыж дене Морко посёлкышто пӧртым чоҥеныт. Пелашыж дене кок ӱдырым ончен куштеныт. Чӱкшӧ курык гыч тиде ял сайынак коеш. Кызыт Морко районысо тоштерыште арулыкым эскерышылан пашам ышта. Почеламутым возышо-влак коклаште 2-шо верым сеҥен налын.

DSC04268

«Мыйын изи годсо пагытем Чӱкшӧ курыкыштак эртен: чодырам эрыктенна, пасуш лектынна, саскам погенна, шудым соленна, моло пашамат шуктенна. Авам окнашке ончалеш да «Эше Чӱкшӧ курыкышто лум пытен огыл, вашке шокшо ок тол» манеш ыле. Тидат ушыштем кодын. Сандене тиде почеламутым ик касыште возенам, — ойла шӱм вургыж Эльвира Хрисановна. — Тиде – икымше почеламутем. Такшым шкеже возаш шоненат омыл. Тоштерыштына ороллан пашам ыштыше Анатолий Васильев почеламутым возгала. Конкурсым эртарыме нерген уверым тудлан каласышым. А вара тудын возымыжым тӧрлаташ шоненам, но шкемын почеламутем шочын. Пырля пашам ыштыше йолташем-влак «Тый шкендын почеламутетым шке конкурсыш пу» манын темлышт.

Сеҥыше семын почеламутшым сценыште лудо. Икымше почеламут гынат, образат уло, «йӱксӧ еш Чӱкшӧ курыкыш илаш пурен, шуко ямле вер улмаште тиде верже чот келшен», манеш автор. Эльвира Хрисановна шке пашажым «Курык — Чӱкшӧ курык!» манын. Марий ӱдырамашын вес шомакше денат келшаш лиеш: «Чӱкшӧ курык воктенысе яллаште илыше кажне гаяк еҥ ты сылне вер-шӧрым моктен ойлышаш, моктеммурым але почеламутым возышаш».

Теве тыгай кумылак Морко район Шоръял ялын эргыже, медицине пашаеҥ Юрий Захарович Петровым усталык шотышто таҥасымашым эртараш шонымашым шочыктен. Тыгай конкурсым эртараш Нурӱмбал школлан темлен. Шкежат конкурсышто участвоватлен да «Посна еҥ нерген шымлыме паша» номинацийыште 1-ше верым сулен налын. Ты чолга пӧръеҥ Чӱкшӧ курыклан чапмурым шочыктымо нерген поэтесса Татьяна Пчёлкиналан каласен. Мурын шомакшым 15-ше лаштыкыште ончыза.

Чӱкшӧ курыкышто пайремым эртарымаште чолга марий еҥ-влак полшеныт. Тӱҥ организаторжылан Морко район администрацийым, Семисола ял шотан илемым, мер пашаеаҥ-влакым шотлат. Шке кумылын тӱрлӧ семын полшышо-влакат лийыныт. Лач концертым да чумыр пайремым вӱдымаш, раш программым ямдылымаш окшаклышт, но тидым вес гана шотыш налыт да визымше пайрем волгыдо лиеш манын ӱшанена.

Эльвира Терентьева.

IMG_1918 IMG_1906

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: