"Сылнылык тӱня" рубрик, 2017 ий, Сӱрем тылзын 17-ше кечыже

Татар ӱдырым узбек культур сымыстара

Статьян авторжо Анастасия Эманова

Йошкар-Олаште илыше Раиля Низамутдинова искусствыланк шӱман. Татар ӱдыр школым шӧртньӧ медаль дене тунем пытарен. Изинек математикым йӧратен, ты предмет дене шуко гана олимпиадыште сеҥен. Точный наукым йӧратымаш Раилям ПГТУ-со экономике факультетыш конден, но тылзе тунеммеке, чоҥымо факультетыш куснен. Икымше курсышто тунеммыж годым чонжо искусство дек шупшын. Эн ончыч декупаж технике дене янда ате-влакым «сӱретлен». Вара кажне ийын у техникым тунемын.

VCgGB8nL_hEРаилян пашаже-влакым ончен, чонлан эпле. Ӱдыр тӱрлӧ тӱсан чия-влакым, шер-шамычым, национальный мотивым кучылташ йӧрата. Кидыште, тупышто хна дене тӱрлӧ узорым сӱретла. «Мехендим 2013 ий октябрьыште ышташ тӱҥалынам. Тунам Йошкар-Олаште ты искусство у лийын. Эн ончыч шке кидешем сӱретленам, вара – шӱжаремыныш, йолташем-влакыныш кидешышт. Тӱҥалтыш пашам-влак мыланем келшен огытыл, но мый ты искусствылан тунем шуаш цельым шынденам да шонымашем деч чакнен омыл. Ынде мехенди шотышто мастер-классымат эртарем. Чон эре у шижмашым, шинчымашым йодеш. Интернетыште мастар-влакын тӱрлӧ пашаштым ончен, шкежат тудым ышташ шӱмаҥам. 2014 ий октябрь тылзыштак тортым кӱэшташ кумылаҥынам. Йоча онкологий рӱдерыште ыштыше волонтёр-влак эмлалтше Анян шочмо кечыжлан тортым ышташ йодыныт. Тунам мый тортым эше кӱэштын омыл ыле, лач кондитер курсым тунем пытарыме нерген кагаз веле лийын. Мый пален омыл, кузе да могай тортым ышташ, но черле изи йочалан полшымем шуын. Анялан торт келша ала уке, чот ойгыренам. А кунам тудын куанжым ужынам, пуйто шулдыраҥынам. Тылеч вара йодмо почеш тортым кӱэштам. А ӱмаште тувырым ургаш тӱҥалынам. Чыла тидым ышташ талантем уке шонем, а кумыл уло. Чон йодеш моторлыкым шочыкташ», — каласыш Раиля.

212wWZg2y44Р.Низамутдинова талиҥгам, пу панном, шкатулкым сӱретлымаште эрвел мотив-влакым кучылтеш. Роспись дене нылымше ий заниматла. «Тиде пеш оҥай паша. Сӱретлыме, чиям келыштарыме годым чыла уда шонымаш йомеш. Мый интерьерный шагат, панно-влакым ыштем. Россий мучко декоративный талиҥгалан, сӱретлыме шкатулкылан заказ-влак пурат, тений Марокко гыч пу панношто шагатым ышташ йодыныт. Чаманен каласыман, Марий Элыште эрвел мотиван арвер-влакым шагалын налыт. Йошкар-Оласе Бизнес-инкубаторышто 6-8 июльышто декоративный талиҥгам ыштыме шотышто мастер-классым эртаренам. Кум еҥ веле толын. 

Мый нимогай эскизым ом кучылт, сӱретленжат ом мошто. Чылажат пашам ыштыме годым шочеш. Ончыч ты але вес техникым палыше мастар еҥын кӱкшытышкыжӧ шуаш тыршенам гын, кызыт мыйын моткоч шуко шонымашем уло, кажне пашам шкешотан лийже манын тыршем. Кажне ийын Волгатехыште «Келшымаш кӱвар» национальный культур фестивальыште участвоватлем. Тений мартыште МарГУ-н тӱҥ корпусыштыжо «Открой своё сердце всему миру» night-fest лийын. Тушто кидпаша выставкем ончыкталтын. Шамаиль (изобразительный искусствын видше) пашамым икымше гана калык ончыко луктынам. Мусульман культурышто шамаиль моткоч кугу рольым модеш. Татар калыклан тудо религиозный тамга. Тыгай пашаште арабский каллиграфий дене возымо.diq8HB46TpU

Искусство мылам пашаш савырнен. Моторлыкым шочыктен, оксам ыштен налам. Тылеч посна Йошкар-Оласе бизнес-инкубаторышто декор студийым вӱдем. Тушко 10 ияш да кугурак йоча-влак коштыт. Нунын дене панном, атым тӱрлӧ семын сӧрастарена. Тыштак «Идея» творчестве да дизайн рӱдер уло. Тушто мый вургем коллекций-влакым ышташ полшем. Тений Москошто йоча да молодежный модо театр-влакын «Золотая игла» XXIнациональный конкурсыштышт участвоватленна. Жюри председатель кумдан палыме модельер Вячеслав Зайцев лийын. Тушто «Портал времени» коллекцийна дене кокымшо верым налынна», — ойла кидмастар.  

mpRikvI-yE8Раиля – Юмылан ӱшаныше ӱдыр. Тудо сандалык мемнан шонымашнам колеш да кумылнам шукта манын шона. «Шукерте огыл Вконтакте соцсетьыште тувырым шулын ом мошто манын возенам. Икмыняр жап гыч палыдыме ӱдыр мыланем полшен кертмыж нерген воза. Тыгай случай-влак мый денем шуко гана лийыныт. Мый мусульман ешыште кушкынам. Аллахлан моткоч ӱшанена, тудлан кумалына. 20 ияш улмем годым вайшнавизм религийыш кусненам. Собранийыш коштынам, мантрым лудынам. Но вара тушеч каенам да Юмо деке, тудын лӱмжӧ уке, толынам.rBvKhfWb0qk Мый тудын дене коклазе деч посна мутланем, шке шонымашем ойлем, тудо мыйым илышыштем чын корно дене виктарен шога. Шуко религийым шымленам. Кажныж деч сайлан тунемаш лиеш. Ведический шинчымашлан ӱшанем. Кажне айдеме кӧргыштыжӧ чыла пала, лач тидын нерген монден. А тудын йыр улшо еҥ-влак тидым шарнаш полшат, умылен гына моштыман. Мыланем чонын ончычсо илышыж нерген палаш оҥай. Мый ала-молан Узбекистан элым изи годсек йӧратем. Ик ганат тушто лийын омыл, но чонем ты элыш шупшеш. Кызыт мый Узбекистан гыч улам манын шонем. Узбек культур, архитектур оҥайын чучеш. Узбек мурым шуко колыштам. Тусо тошто олалаш миен кошташ шонем. Узбек, поснак риштан, керамикым, йӧратем. Риштан керамике канде да ужар тӱсан, тыгыде да шуко орнаментан. Ончыкшым керамике паша-влакым ышташ тунемаш шонем. Вашке Йошкар-Олаште узбек кафе почылтеш. Мый тушто пырдыж-влакым узбек мотив дене сӧрастараш тӱҥалам», — палдарыш Р.Низамутдинова.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: