"Рубрик деч посна", 2017 ий, Сорла тылзын 24-ше кечыже

Пиал верч кажне кечын шогем

Статьян авторжо Светлана Кушакова

Чылалан салам лийже, Дмитрий, мый алкоголик улам. Поро кече, Ольга алкоголичка, Валера – алкоголик, Валентина – алкоголикын ватыже. Тыге кажне гана анонимный алкоголик-влак группын погынымашыже тӱҥалеш.

Тыгай погынымаште лийдыме еҥлан ончыч сайын огеш чуч. Кажне историй, колыштмеке, чон гоч колталтеш. Тудо кажныжын тӱрлӧ, но нелылыкышт, проблемышт икте. Группыш коштшо кажне еҥын календарьыштыже ик тӱҥ кечым палемдыме. Тиде — айыквуя илаш тӱҥалме жап. Валера кандаш ий аракам йӱде ила. Кызыт тудо таза илыш-йӱлам кучаш тӱҥалме деч ончычсо корныжым шарналта.

«Тынар ий эртен гынат, ончычсо илышем шарналтыме годым эреак тургыжланем, чонем лӱдыкшӧ кумыл дене авалтеш. Кызыт 48 ияш улам, тушеч пел ӱмыремжым аракам йӱын эртаренам. Шотан ешыште кушкынам. Кеҥежлан эреак йоча лагерьлаште каненам, спорт дене заниматленам, чулым лийынам. Туге гынат вожылшо кушкынам, шке таҥаш ӱдыр-рвезе-влак дене шагал кутыренам, утларакше мӧҥгыштӧ шинченам. Икымше гана ӱдырым вашлияш ӱжмӧ годымат мом кутыраш тӱҥалме нерген кагазыш ончылгоч возенам.

Икымше гана аракам 16 ияш улмем годым подылынам. Оҥайже тыште нимат уке улмаш, а тунам вес семын шоналтын. Кугыеҥ-влак йӱыт, мо тиде тыгай, пален налме шуын. «Чот йӧсӧ, кузе тыгай йырныкым йӱыт», — туддеч вара шке дневникыштем возенам. Ош арака келшен огыл, умбакыже йӱаш кумыл тетла лектын огыл.

Икана йолташем йошкар арака дене мый декем толын. Арака тамле, куштылгын йӱалтеш, койышым вашталта. Тудлан кӧра компанийыштат весела, мутланаш теме-влакат шке лектыт. Но йолташ-влак дене таҥастарымаште, мыйым шижде ты аяр шкеж деке шупшылын.

Йӱмылан кӧра нигуштат сайын тунемын кертын омыл. Ик тунемме тӧнежым весе дене икмыняр гана алмаштенам. Кажныштыже ик нелылык лийын: сессий толын шумеке, экзаменым кучен кертын омыл. Тидлан кӧра ача-авам мый денем вурседылыныт, сырен-сырен туныктен ойленыт, но мый нуным ондалаш эре йӧным муынам. Шкем огыл, а моло-влакым титаканыш луктынам.

Ойлат, алкоголик черле улмыжым эн пытартыш пален налеш. Тидыш шотышто умылымаш пеш йӧсын толеш. Йӱшӧ еҥ пытартыш тат марте чыла кидыштыже куча да жапыштыже йӱмыжым кудалтен кертеш шона. Тидыжак чер деч эмлалташ кӱлмым умылымаште нелылыкым луктеш.

Ятыр ий гыч веле шижаш тӱҥалынам: илышемын озаже мый огыл, арака лийын. Тудо кажне кечым кузе тӱҥалаш, мом ышташ туныкта. Шым гана кодировкым ыштенам, эмлымверыште киенам. Эмымат, шудымат йӱынам, мужедше-шамыч деке коштынам. У ий пайрем эн чаплын эртен да кужу жап шуйнен. Тудлан ончылгоч эреак ямдылалтынам. Арака шапашым ышташ кок арня ончычак тӱҥалынам. Черетан запой гыч лекмеке, эреак у илышым тӱҥалаш мутым шканем пуэнам, но кӧргыштем шинчыше алкоголик тидым ышташ пуэн огыл. Спортзалыш кошташ тӱҥалынам. « Чогашылым качатлен, шӱмым вияҥдем да таза лиям, утларакат йӱын кертам» — шоненам. Ватемын шӧртньӧ ӱзгарже-влакым, йодде налын ужаленам, шкемын у шӱштӧ курткым аракалан вашталтенам. Тунам вет шерге але шулдым от ончо. Аракан качествыжат тӱҥ лийын огыл. Нимат чарнен шогалтен кертын огыл.

Икана чот йӱмеке, телым уремыште камвозынам да мален колтенам, эмлымверыште помыжалтынам. Шола кидем йӱштӧ налын улмаш. Врач -влак тудым пӱчкаш кӱлеш манын каласеныт. Палатыште киддыме, йолдымо-влакым ужын, мыят тыгаяк лиям шоненам. Чонемым икымше гана лӱдмаш авалтен. Вара тыгай йӧрдымӧ кузе илаш тӱҥалам, кӧлан кӱлам, кӧ ончаш тӱҥалеш манын, ятыр шонкаленам. Тунамак Юмо улмо нерген шарналтенам. Тудлан кажне кечын кумалынам, кидем паремдаш йодынам. Тидлан йӱмым, тамакым шупшмым кудалташ сӧренам. Ик кечын врач куан увер дене лыпландарыш. Кидет тӧрлана манын каласыш.

Тылеч вара омак йӱ шонышым, но товатлымем арам лие. 2003 ийыште дневникыштем : «Адакат йӱаш тӱҥальым. Ватем йоча-шамыч дене пырля мыйым коден каен», «Ончылно – пычкемыш».

Ик газетыште анонимный алкоголик-влак группо нерген уверым лудым. Икымше гана тушко каен ончышым. Ончыч моло-влакым шып колыштым, вара шке нергенем каласкалаш тунем шуым. Тыге кок ий йӱде чытышым. Илышемат пуйто вашталтын. Пашам ышташ тӱҥальым, угыч вес ӱдырамаш дене ушнышым. Тӱня деч ойырышо пырдыж сӱмырлен камвочмыла чучын. Икмыняр жаплан веле шкем шке ондаленам. Кӧргыштем шинчыше алкоголик адакат помыжалтын. Наркологий диспансерыш логалме деч вара дневникыштем тыгерак возенам: «Анонимный алкоголик-влак группысо йолташемлан йыҥгыртенам». Тудо чер ваштареш шкет кучедалаш ок лий, шке гаетак еҥ-влак дене кылым кучен гына тудын ваштареш шогаш лиеш манын умылтарыш».

Кызыт Валера кандаш ий айык илыш дене ила. Анонимный алкоголик-влак группышто Юмылан ӱшанаш да полышым тудын деч йодаш туныктеныт. Ик храм пеленысе рушарня школышто Юмын законжым туныкта. Паша верым муын. Йочаж-влак дене чӱчкыдын вашлиеш. Кӱшыл образоваийым налын, педагог лийын. Еш да йоча-влаклан социальный полышым пуымо ик рӱдерлан эреак полшен шога. Но пӧръеҥ иктым пытартышлан палемдыш: чер ваштареш кучедалмаш кажне кечын кая. Шкем кучаш южгунам йӧсӧ, туге гынат шке пример гоч тыгаяк черле-влаклан йӱде илаш лиеш манын ончыктен кертмыже вийым пуа. Вет тудо угыч ты поргемыш логалеш гын, тылеч вара моло-влакынат черым сеҥаш ӱшанышт йомын кертеш.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: