"Финн-угор тӱня" рубрик, 2017 ий, Шыжа тылзын 11-ше кечыже

Юграште вашлиймаш

Статьян авторжо редактор

Финн-угор прессын VIII фестивальже 3-4 октябрьыште Ханты-Мансийск олаште эртен. Тудым «Финн-угор журналист-влакын содружествыже» (СоФУЖ) регион-влак кокласе мер ушем 2003 ий гыч эртара. Ты гана йӱдвел мландыш родо-тукым калык-влак илыман Марий Эл, Удмуртий, Мордовий, Пермь, Коми кундемла гыч мийыше журналист-влак паша нерген кутырымо деч посна «Ханты ясанг» газетын 60 ияш лӱмгечыжлан пӧлеклалтше мероприятийыште лийынна. Лач тидак фестивальым Юграште эртараш амалым ыштен.

Югра Думышто вашлиймаш

Югра Думышто вашлиймаш


«Хант мут» манын кусаралтше «Ханты ясанг» газетын икымше номерже 1957 ий 1 ноябрьыште ош тӱням ужын. Тылеч посна тыште 1989 ий гыч манси калыкын «Луима серипос» (Йӱдвел ӱжара) газетше савыкталтеш. Хант-Манси автономный округышто – Юграште лекше ты кок газетым ушышо редакцийым 2002 ий гыч Раиса Решетникова вуйлата. Газет-влак тӱрлӧ чиян улыт, кок тӱжем наре экземпляр дене лектыт да Юграште илыше калыкын илышыж дене палдарат, кушкын толшо тукымым шочмо йылмылан шӱмаҥдаш полшат.Н.Ишуткин ден Р.Решетникова
Юграште 2010 ийысе перепись почеш 19 тӱжем утла хант, 11 тӱжем наре манси, 1400 утла ненец илат. Шагал чотан улыт гынат, нунын шотышто мыланна ик могырым кӧранаш, вес могырым, куанаш гына кодеш. Хант-Манси округысо Думо (депутат-влак погын) пелен Йӱдвел кундемысе изи чотан тӱп калык-влакын ассамблейышт уло. Тудо шке калык дене кылдалтше йодыш-влакым каҥашымашке луктеш, тидлан келшыше законым пеҥгыдемдымаште тырша, верысе национальный СМИ-н пашажым вияҥдаш йӧным ышта — йылме, тӱвыра поянлык, верысе калыкын илыме кундемыштым арален кодаш чылажымат ышта манаш гына кодеш. Тидын нерген финн-угор прессе фестивальыш чумыргышо-влаклан икымше кечын Ассамблейын вуйлатышыже, ХМАО Думын председательжын алмаштышыже Еремей Айпин, Россий Кугыжаныш Думын депутатше Татьяна Гоголева да молат каласкалышт.
Югра Думышто вашлийме годым. Шолаште - Е.Айпин.

Югра Думышто вашлийме годым. Шолаште — Е.Айпин.

Вашлиймаште Еремей Данилович «Ханты ясанг» газетын юбилейже амал дене Р.Решетниковалан, Марий Эл Республикысе тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министерствын Печать да массовый коммуникаций управленийжын вуйлатышыже В.Маркинлан, шукерте огыл эртыше лӱмгечыж дене саламлен, шарнымашан медальым кучыктен, шке книгажым пӧлеклен.
Фестивальын кокымшо кечыжат Хант-Манси АО-н правительстве пӧртыштыжӧ пайрем саламлымаш дене тӱҥале. Тыште Е.Айпин деч посна Югра губернаторын икымше алмаштышыже Алексей Шипилов «Ханты ясанг» газетым 60 ияш лӱмгечыж дене саламленыт, редакций вуйлатыше Р.Решетниковалан, тушто тыршыше пашаеҥ-влаклан Тауштымашан серыш ден тӱрлӧ наградым кучыктеныт.
Погынышо-влакым тыгак Российысе национальность паша шотышто агентстве вуйлатышын икымше алмаштышыже Андрей Меженько, Межэтнический журналистикын гильдийжым вуйлатыше Маргарита Лянге, СодФУЖ-ым вуйлатыше, Мордовий Республикыште лекше «Чилисема» йоча журналын тӱҥ редакторжо Николай Ишуткин, хант калыкын чапланыше поэтессыже, лӱмлӧ журналист Мария Волдина саламленыт.
Пленар заседанийыште Российсе калыкын йылмыжым, тӱвыра поянлыкшым арален кодымаште, вияҥден толмаште, чапландарымаште СМИ-н пашаже могай полышым пуэн кертме шотышто доклад-влакым колыштмо. Ончыч Н.Ишуткин родо-тукым калык-влакын газет ден журналже-влакын кызыт могайрак кӱкшытыштӧ улмышт шотышто каласкален. Тачысе саманыште кугу вашталтыш-влак лийын шогат, сандене печать пашаеҥ-влаклан газет ден журналым лукмо дене гына серлагаш огеш лий, моло йогын денат пашам ыштыман. Тыге гына редакций йол ӱмбалне пеҥгыдын шоген кертеш.
Марий Элысе сӱретым Печать да массовый коммуникаций управлений вуйлатыше В.Маркин почын пуэн. Удмурт Республикыште «Удмурт дунне» газет редакций лудшо-влак дене чолган пашам ышта. Лач тидын нерген тӱҥ редакторжын алмаштышыже Елена Миннигараева палдарыш.
А теве Комиште лекше тӱҥ газет ден журнал редакций-влакым икмыняр ий ончыч иктыш ушымо дене сайышкак шуын огытыл. Кызыт ты учреждений «Издательский дом Коми» маналтеш. Генеральный директор Елена Плетцерын мутшо почеш, ушымо редакцийыште йоча ден самырык-влакланат посна газетым, журналымат луктыт. Но тираж пеш изи. Республикыште тӱҥ газетлан шотлалтше «Коми му» 2700 наре экземпляр дене лектеш гын, самырык-влаклан «Йӧлӧга» газетын ик номерже кок шӱдӧ утла гына савыкталтеш. Журналист-влакым пашалан кумылаҥдыме йӧнат уке манме дене иктак.
Марий Эл, Коми гыч делегат-влак "Ханты ясанг" газет редакций пашаеҥ-влак дене пырля

Марий Эл, Коми гыч делегат-влак «Ханты ясанг» газет редакций пашаеҥ-влак дене пырля


Пермь кундемыштат национальный савыктыш шотышто нелылык уло. Коми-пермяк йылме дене «Иньвеньский край» газет кок арнялан ик гана лектеш. Тудын тӱҥ редакторжо Елена Коньшиналан журналист олмешат утларакшым шкан тыршаш логалеш. Но вуйым ок саке, шке калык верч чон йӱлен пашам ышта. Лач тиде кумыл гына, очыни, тудым да уло финн-угор СМИ-лаште тыршыше журналист-влакым кече еда пашаш тарвата, калык дене вашлийын, у деч у шонымашым кагазыш возаш ӱжеш, национальный йылме дене газетат, журналат лектышт манын, тӱрлӧ проект пашаш ушнаш тарата. Хант-Манси кундемыште гын тиде йӧнлан утларак эҥертат. «Ханты ясанг» ден «Луима сэрипос» ушалтше редакцийын вуйлатышыже Раиса Решетникова тӱрлӧ проект окса полышлан эҥертен, обско-угорский калык-влакын йылме ден тӱвыра поянлыкыштым арален кодаш, вияҥдаш кузе йӧным мумышт шотышто каласкалыш.
Пленар заседаний деч вара финн-угор СМИ-лаште тыршыше-влаклан «йыргешке ӱстел» йыр чумырген, шке пашаште у увер технологийым шыҥдарыме шотышто кутыраш темым темлыме ыле. Тыште кокыте шонымашым лукшо ӱчашымаш тарваныш. Ик велым, самырык-влакым редакций йыр утларак чумыраш манын, нуным кумылаҥдаш Интернет гоч пашам вияҥдаш кӱлмым ойленыт — сайт гоч тӱрлӧ семын «модыкташ», газетым але журналым электрон йӧн полшымо дене лудаш тараташ. Тидлан «Удмурт дунне», мутлан, кызыт смартфонлан посна приложенийым ямдыла. Но вес лӱдыкшат уло: чыла велымат «электрон тӱняште» гына нуным кумылаҥдаш тӱҥалына гын, кагазым лаштыклен лудшыжо ончыкыжым кӧ лиеш? Сандене информаций технологий вияҥме курымышто ончыч кучылталтше йӧн дечат кораҥман огыл манын иктешлыме: йоча-влакым юнкор семын шуараш, тӱрлӧ модыш дене модыктен, газет ден журнал нерген утларак пален налаш таратен, шке йыр чумыраш, тӱрлӧ вашлиймаште нунын кумылыштым налын мошташ кӱлмым палемдыме. Фотографын усталыкшат савыктыш пашаште изи огыл верым налеш манын палемдыме, йоча-влак дене «фото полшымо дене чон почын кутыраш» гын, сай лектышыш шуаш лиеш.
Тыге вашлийын мутланыме деч вара икте-весын темлыме каҥашым шотыш налын, пашам умбакыже вияҥден тыршаш гына кодеш.
Фестивальым иктешлыме кастене «Олимпийский» унагудышто «Ме Российыште илена» фотовыставке пашам ыштен.
Кажне гана Финн-угор прессын фестивальыштыже журналист-влак коклаште увертарыме конкурсышто сеҥыше-влакым палемдат. Тений тыгай таҥасымашке 24 журналист, редакций ушненыт, жюри шӱдӧ утла пашам ончен. «Кугарня» газет редакцийым Юграште илыше марий-влак нерген возен шогымылан посна приз да диплом дене палемденыт. Фестиваль жапыштак Россий мучко журналист-влакын пашаштым аклыме «СМИротворец» конкурсын Урал кундемысе йыжыҥжым иктешлыме, сеҥыше-влакым палемденыт.
Финн-угор прессын черетан индешымше фестивальжым кок ий гыч Саранскыште эртараш кутырен келшыме.

«Ханты ясанг» газет ончыч «Ленин пант хуват» («По ленинскому пути») маналтын. Тудын икымше редакторжо, хант калык сылнымутлан тӱҥалтышым пыштыше писатель-фронтовик Григорий Дмитриевич Лазарев лийын. Тений сентябрьыште тудын шочмыжлан 100 ий темын.

Фестивальыш чумыргышо-влаклан Ханты-Мансийскысе коллегына-влак ойыртемалтше культур да каныш программым ямдыленыт ыле. Тудын нерген кумданрак газетын вес номерыштыже палдарена.
Эдуард Иманаев.
DEN_7310

Йоча-влаклан этнокультур да туныктымо рӱдерыштышт.

Йоча-влаклан этнокультур да туныктымо рӱдерыштышт.


Авторын да Д.Речкинын фотожо.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: