"Рубрик деч посна", 2017 ий, Теле тылзын 21-ше кечыже

Тамга гыч шочын возыктыш, але сылнымут ден сымыктышлан — тӱҥалтыш

Статьян авторжо Эльвира Терентьева

Марий тиште кече 1998 ий годсек кугыжаныш пайремлан шотлалтеш. Тений тудо 19-ше гана палемдалте. Школысо парт кокла гыч тӱҥалын, ӱмыр мучкына тиште (возыктыш) дене кылдалтынна. Южо еҥже газет-журналым лудмашым, тӱрлым возгалымашым кокымшо планыш шӱкалеш гынат, но кеч-могай пашам шуктымаште шижде-годде тудо возымашым кучылтеш. Тиддеч посна илашыжыт огеш лий…

Австрийыштат возеныт

Республикыштына теният ты пайрем лӱмеш ятыр мероприятий эртаралте. Тӱрлӧ библиотекыште «Марий тиште кече» книга ден иллюстраций выставке-влакым ямдыленыт. Тыгак «Марла чын возена» тӱшкан возымо диктант тений 6 декабрьыште кудымшо гана эртаралтын. Диктантын вуймутшо — «Шупашкар вӱдаралтыш».

Республикыштына веле огыл, марий-влакын илыме моло кундемыштат йоҥылыш деч посна возен моштымыштым 2000 утла еҥ терген. Мо куандара: марий-влак Татарстаныште, Башкортостаныште, Киров областьыште. Санкт-Петербургышто, Японийыште, Австрийыштат марла диктантым эртарыме. Вес кундем гыч 67 йодмаш лийын. Теве Австрийысе Вена университетыште тӱрлӧ эл гыч мийыше финн-угор йылмылам тунемше кандаш студентат возен, нунын коклаште марла возышат лийын. Пошкырт кундем Калтаса районыштат кугыеҥ-влаклан икымше гана диктант эртаралтын, 36 еҥ серен.

Марий йылмым шочмо йылме семын палыше-влак коклаште кок тунемме заведенийын тунемшышт гына улыт. Национальный президент школын тунемшыже Марина Громова (9 кл, 1 вер), тыгак Cофья Иванова (8 кл., 3 вер) ойыртемалтыныт. Советский район Кельмаксола школын тунемшыже-влак Елена Мусанова (9 кл., 2 вер) ден Надежда Гусева (8 кл., 3 вер) марла чын возеныт.

Марий йылмым кугыжаныш йылме семын палыше-влак коклаште сеҥеныт: Йошкар-Оласе 27-ше №-ан школын тунемшыже Анна Бусыгина (3 вер, 10 класс), Политехнический лицей-интернатын тунемшыже-влак Ольга Прокопьева (10 кл., 2 вер) ден Наталья Чиркова (10 кл., 1 вер).

Кугыеҥ-влак коклаштеикымше вер дене ныл еҥым — МарГУ-н студенткыже Ольга Алексеевам, Советский район Кельмаксола школын туныктышыжо Ирина Караваевам, МарГУ-н магистрантше Анжелика Митрусковам да ПГТУ-н аспирантше Андрей Лешкановым -палемденыт. Тыгак сеҥыше радамыште МарГУ-н студенткыже-влак Христина Александрова ден Екатерина Иванова, Марий образований институтын редакторжо Ирина Армякова улыт.

Книгагудылаште…

Марий тиште кечым чыла книгудышто пайремлымаш йӱлашке савырнен. Йошкар-Олаштат икмыняр вере пайрем шӱлыш озаланен. Теве С.Г. Чавайн лÿмеш национальный книгагудо Марий тиште кечылан пӧлеклалтше пайремым теле тылзын 9-ше кечынже эртарен. Тыште «Тамгам сÿретлена», «Каллиграфий», «Книга аксессуар» мастер-класс-влак, «Марий кухньын культурыжо» викторин эртаралтыныт, С.Чавайнын «Ото» почеламутшым тÿрлӧ йылме дене лудыныт да моло оҥай площадке-влак пашам ыштеныт. Пайремым Йоча да самырык театр-рӱдерын артистше-влак мурымаш-куштымаш да «Хрустально небо в Марий Эл» композиций дене сöрастареныт. Уна-влакым Чавайнын литератур кабинетышкыже экскурсий дене кече мучко коштыктеныт. Кумылан еҥ-влак шкем писын марла лудмаште терген, мари караокеште мурен кертыныт. Книгагудын холлыштыжо Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжын студентше-влак выступатленыт, ПГТУ-н камерный хоржо мурен. А пайремым «Шокто, гармонь» йоча фольклор ансамбльын куштымашыже мучашлен.

Рӱдола воктенысе Семёновко селасе 12-ше №-ан книгагудыштат ончер арня мучко пашам ыштен. А 10 декабрьыште «Марий кумыл» клубын участникше-влаклан «Шочмо йылме ава гай» краеведений урок эртен. Текст шотеш Марий радион дикторжо Августа Романован аваж нерген ойлымыжым (24 ноябрьыште «Кугарня» газетеш савыкталтын) налыныт, шке авашт нерген каласкаленыт, тӱрлӧ диалектысе шомак-влакым ойленыт.

Евстифеев марла кутыраш тунемнеже?

Марий тиште кечылан ик эн кугу мероприятий М.Шкетан лӱмеш драмтеатрыште 10 декабрьыште эртен. Тудо «Ме марий улына» фотовыставке дене почылтын. Тушто республикым вуйлатыше Александр Евстифеев лийын да погынышо калыкым пайрем дене саламлен.

«Возыктыш – пеш кӱлешан коммуникаций йӧн. Утларакшым книгалан ӱшанем. Книгаште мом возымо, тудо мемнан да эрелан. Ме тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министр дене библиотек-влакым комплектоватлыме йодыш шотышто мутланенна. Вес ийын библиотекым книга дене пойдараш тӱҥалына. Кӱлешан теме, тиде мемнан историйна. Кагазысе увер молодёжьым воспитатлаш, мемнан илыш канон ден йӱлана-влакым аралаш полша», — каласен тудо.

Экспозицийыште марий возыктышын шочмыжо, марий сылнымутын тӱҥалтыш корныжо да марий калык нерген книга-влак лийыныт. Шке литературыштым калыклан Марий книга савыктыш, Россий Писатель ушемын Марий Элысе пӧлкаже, «Марий Эл» газет редакций темленыт.

Александр Евстифеев выступатлымыж годым увертарен: лишыл жапыште Марий Эл правительстве марий тӱр да национальный вургем дене кылдалтше календарьым ыштен луктеш да тудын презентацийжым эртара. Тыгак тудо книгам ужалыме выставкыште рушла-марла ден марла-рушла мутер-влакым, «Югорно» книгам налын. Тугеже вуйлатышына марла кутыраш тунемаш тӱҥалнеже?!

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: