"Шинчымаш кугорнышто" рубрик, 2017 ий, Теле тылзын 15-ше кечыже

Тыште сылнымутымат, спортымат йӧратат

Статьян авторжо Ирина Ямбаршева

Кодшо кугарнян ме, «Кугарня» газетын пашаеҥже-влак, Шернур район Марисола школышто уна лийна. Ты вашлиймаш Марий тиште кече вашеш эртаралте, сандене тысе йоча-влак дене мутланымашын темыже тудденак кылдалтын ыле.

Марисола2Марисола школ республикыштына сылнымутым йӧратыше тунемше-влакым куштымыж дене чапланен. Арам огыл школ 1980 ий годсек поэт да киноартист Йыван Кырлан лӱмжым нумалеш. Садлан мемнам, журналист-влакым, ик йодыш авалтен: тыгай шӱлыш кызытат шижалтеш мо, кызытсе тунемше-влак коклаште поэзийым йӧратыше, марий литературлан шӱман икшыве-шамыч улыт мо?

Йоча-влакын чолгалыкыштым да Марий кундемым, историйнам палымыштым ме актовый залыште погынымо годымат шижна. А тысе илышым умылен налаш школ директорлан 2013 ий годсек пашам ыштыше Алевтина Серафимовна Максимова дене мутланышна.

Кызыт Марисола школышко 18 ял гыч 169 тунемше коштеш. Нуным ныл маршрут дене кок автобус коштыкта. Тыште йоча-влак шочмо марий йылмым тунемыт. Но пытартыш жапыште тысе ешлаштат ача-ава-влак шочшышт дене рушла мутланат.

Шокшо кочкышым кочмыверыште ямдылат. Кочмылан шуко шочшан ешласе йоча-влак гына огыт тӱлӧ. Школын пакчаже кугу огыл гынат, тушто пареҥге деч посна моло пакчасаскам ончен куштат.

Школ пелен йочасад пашам ышта. Тушко 85 ньога коштеш. Чумыржо 33 туныктышо пашам ышта. Самырык туныктышо шагалрак.

Марисола1Виян да таза лийышт манын…

Школышто естественно-научный, спортивный, предметный направленийла дене 30 наре кружок пашам ышта. ФГОС дене келшышын, кызыт кажне йоча кружокыш коштшаш. Сандене Марисола школышто тидым шуктат.

Кажне ийын йоча-влак Россий мучко эртаралтше «Подрост» конкурсыш ушнат да сеҥыше радамышке логалыт. Тиде пашам нунын дене биологийым туныктышо В.Д.Бурда шукта. А химийым Марий Элын сулло туныктышыжо А.С.Марченков туныкта. Нине предметым йӧратыше икшыве-шамыч чӱчкыдынак шымлымаш пашам возат, медицине корным ойырен налыт. Марисола школын выпускникше-влак кокла гыч иктажше кажне ийын гаяк медпашаеҥ лияш шонымаш дене вузышко тунемаш пура.

А тӱҥ шотышто ты школышто спорт ден туризм сайын вияҥыт. Ты пашам ОБЖ предметым туныктышо, спорт туризм дене спорт мастер Е.А.Павлов вӱда. Икмыняр ий ончыч изак-шоляк Павловмыт лӱмеш кубок верч таҥасымаш эртаралтын. Туризм дене тысе йоча-влак республикысе сборный командыш пурталтыныт. Тыгак куштылго атлетикыште, ече дене таҥасымаште сеҥымаш ятыр. Тидым шотыш налын, «Кугарня» газет редакций Спорт кечым эртарен: марий калыкын модышыжо-влак дене модыктен; йоча-влак эстафетыште таҥасеныт.

Йоча-влак виян да таза лийышт манын, спорт дене заниматлаш ятыр жапым ойырат. Ты тунемме вер 1991 ий годсек пашам ышта, у школышто кумда спортзалым келыштарыме. Тушто меат шке вийнам терген ончышна: «Кугарня» ден «Марисола школ» команде-влак волейбол дене таҥасышт. Спортын ты видше денат сайын модын моштымышт куандарыш.

Марисола6Сылнымутлан кумылаҥдыше вер

- Чӱчкыдынак школышкына Марий телевиденийын «Шонанпыл» передачыжым возаш толыт, — каласкалаш тӱҥале шке пашаж нерген марий йылмым туныктышо С.М.Максимова. — Ме кажне гана тиде передачылан лӱмынак мероприятийым ямдылена. Пытартышыже Марий Элын шочмо кечыж годым ыле. Тылеч ончыч передаче Марисола школын выпускницыже Светлана Григорьевалан пӧлеклалтын.

Тенийысе саманыште сылнымутлан шӱмаҥдаш куштылгыжак огыл. 1974 ий годсек школышто «Ший оҥгыр» кружок пашам ышта. Ты суапле сомылым ондак Зинаида Ермакова ден Дина Рычкова шуктеныт. Кызыт ты паша — Светлана Мартыновнан вачӱмбалныже. Тудымат ондакысе кружок вуйлатыше-влак семынак энтузиаст манаш келша, вет ты пашалан окса огеш тӱлалт.

Тыгак С.Максимова школысо краеведений тоштерым вуйлата. Тудыжо школын тошто оралтыштыже верланен. А ты пӧлем воктене марий калыкын ончычсо илышыжым почын пуышо экспонат-влакым чумыреныт. Тиде пашам ворандараш ИКН предметым туныктышо Т.Н.Александрова полша.

«Эн ончыч 5-ше классыште тунемше-влак мом кузе моштымыштым возен ончат, — ойла Светлана Мартыновна. — Тыгодым йоча-влак эше почеламут чоҥалтмымат огыт пале, ямб ден хорейымат ойырен огыт мошто. А иктаж кок ий гыч рашемеш: икте йомакым воза, весе поэзийым йӧрата, кумшо ойлымашлан шӱмаҥеш але заметкым сера».

Ик чолга ӱдыр – 6-шо классыште тунемше Олеся Шабдарова. Тений «Сылнымут шыже» семинарыш миен. Тудын почеламутшым поэтессе Валентина Изилянова колыштын да сайлан шотлен, сылнештарыме йӧн-влакым кучылташ темлен.

Вес марий йоча – 11-ше классыште тунемше Максим Вайшев – почеламутым рушла воза. Марла кутыра, но, очыни, сылне шомак-влакым муын кертдымылан кӧра шӱм-чон кӧргыж гыч рушла возымо сӧрал корно-влакым луктеш. Тудат «Сылнымут шыжыште» лийын да руш поэт-влакын ой-каҥашыштым колыштын.

11-ше классыште тунемше Олеся Васеева заметкым возкалаш кумылаҥын, туныктышыжым сылне сочинений дене куандара. Возкалыме паша денак кодшо ийын «Орлёнок» лагерьыш миен коштын. Вуйыштыжо журналист лияш шонымаш пӧрдеш…

8-ше классыште тунемше Анжела Конаковам йомак тӱня сымыстарен, ӱдырын мутвундыжо поян. Пӱртӱс ден янлык тӱням шымла.

Ты класс гычак Андрей Максимов почеламутым возаш кумылаҥын улмаш, «Ямде лий» газет редакцийын эртарыме юнкор слётышто лийын. Но кызыт футболым йӧратен шынден. Оҥай шонымашан почеламутым серен. Тений республикысе сочинений конкурсышто Андрейын пашаже 1-ше верым налын. Сочиненийжым оҥайын лӱмден — «Марисола кундем — Йыван Кырланат, Косатанынат, мыйынат шочмо верем».

Йоча-влаклан шинчымашым пуышо да шке илышышыштым школ кӧргыштак эртарыше моло туныктышынат надырышт кугу. Теве иктыже — музыкым туныктышо, Марий Эл тӱвыран сулло пашаеҥже В.М.Дудин – мурен моштымыж дене чапланен.

Марисола школышто кажне арнян дежурный класс моткоч кугу суапле пашам шукта – дежуритлыше туныктышышт дене пырля школын летописьшым воза. Ӱдыр-рвезе-влак кажне туныктышын могай мероприятийым эртарымыж нерген пырля серат. «Кугарня» газет редакций пашаеҥ-влакынат Марисола школышто 8 декабрьыште лиймышт историеш возалте.

Эльвира Терентьева.

И.Речкинын фотожо-влак.

DSC_8323 DSC_8383

DSC_8389 DSC_8423

DSC_8464    DSC_8488

DSC_8475  DSC_8495

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: