"Сылнылык тӱня" рубрик, 2018 ий, Шорыкйол тылзын 26-шо кечыже

Мотор Иссык-Куль воктеч толыныт

Статьян авторжо Анастасия Эманова

Тӱнясе ик эн кугу да келге Иссык-Куль ер, кумда степьыште коштшо имне кӱтӱ, кӱкшӧ курык-влак. Чыла тиде моторлыкым Кыргыстаныште ужаш лиеш. Марий Элыштына кызыт Киргизий гыч толшо 40 наре студент тунемеш да ила. Ик эн чолга киргиз рвезе Шайбек Нурбеков дене мутланаш кутырен келшенам ыле. Вашлиймашке тудо шкетын огыл, а йолташыже Темирбек Кубанычбеков дене толын.

шайбекКоктынат кокымшо курсышто тунемыт. Шайбек ПГТУ-што механике да машиностроений институтышто тунемеш, а Темирбек – чоҥымо да архитектур институтышто. «Мый Каинда ялыште шочын-кушкынам. «Каинда» марлаш кусараш гын, куэ лиеш. Ожно ял олмышто куп лийын, тушто куэ ятыр кушкын. Еҥ-влак ты купым коштеныт да пӧрт-влакым чоҥаш тӱҥалыныт. А ялым Каинда маныныт, — каласкалаш тӱҥале Ш.Нурбеков. – Киргизысе образований сай, но мыйын вес элым ужмо шуын. Школ деч вара документем Российысе икмыняр олаш пуэнам. Пӱрымаш мыйым Марий Элыш конден. Йошкар-Олаште калык моткоч поро. Тидым олаште лийме икымше кечынак шижынам. Марий Элыште юж яндар, игечат мемнан республик деч утыжым огеш ойыртемалт. Киргизий – курыкан эл. Тидлан кӧра игече пеш вашке вашталтеш. Теве йӱр йӱреш, теве чарна, да кече ончалеш. Телат ик ийын пеш йӱштӧ гын, вес ийын леве лийын кертеш. Тений Марий Эл семынак Кыргыстаныште теле леве, лум шагал возын».

темирбек шолаште икымшеРвезе-влак деч мӧҥгышт гыч йотэлыш толмышт годым мом эн ончыч, пыштен конденыт манын йодым. Нуно вашештышт: «Курут национальный кочкышым. Тудо абрикос але изирак размеран ош шарикым ушештара. Курутым каза, шорык, имне, ушкал шӧр гыч ыштат. Тудым ожно кусныл коштшо тюрк калык-влак шонен луктыныт. Тудым кампетке семын шупшын кочкыт. Но тамже шере огыл, а шинчалан. Тудым кӱчык жапыште от ыште. Эн ончыч шӧрын шопымыжым вучыман. Кефир лиймеке, тушко шинчалым пыштыман да тудым, кузежым ом пале, коштат. Коштымо кефирым шарик семын ненчат да пычкемыш верыш икмыняр кечылан пыштат. Курут лулегылан моткоч пайдале. Тушто кальций шуко. Йошкар-Олаште курутым шке гыч ыштен огына керт. Тыште кефир мемнан ялысе гай натуральный огыл».

Рвезе-влак марий калыкын тӱвыраштым, йӱлаштым шымлат. Оршанке районышто лийыныт. «ПГТУ-што да МарГУ-што тунемше йот студент-влакым марий культур дене палымым ышташ Оршанке посёлкыш конденыт. Тушто ме тӱвыра рӱдерыште, Национальный тоштерыште лийынна. Пеш келшен. Шкежат калыклан икмыняр национальный номерым ончыктенна. Ме Марий Элыште тунемына да кызыт тыште илена, садлан марий йылмым палаш мыланна оҥай. Мут-влакым тунемына. Марла саламлалт моштена. Марий йолташна-влак шукылан туныктат, — ойла кок йолташ.

Рвезе-влак киргиз койышыштым, калыкын шкешотан улмыштым университетыште эртаралтше чыла гаяк тӱвыра мероприятийыште ончыктат. Кажне ийын «Келшымаш кӱвар» национальный культур фестивальыште участвоватлат. Шайбек комуз киргиз национальный семӱзгар дене мастарын шокта. Тидлан тудо шочмо ялысе музыкальный школышто вич ий тунемын. «Семӱзгар дене шоктем, тыгак мурем. Тӱрлӧ мероприятийыште участвоватлымылан мый шагал огыл стипендийым налам. Тидыже студентлан сай шӱкалтыш», - манеш Ш.Нурбеков.

«Киргизий, тудын йӱлаже, историйже, калыкше нерген пырля тунемше ӱдыр-рвезе-влаклан кумылын каласкалена. Калык утларакшым вольыкым ашна, пакчасаскам кушта, тидын денак ила, манаш лиеш. Еҥ-влак кум ушкал, коло шорык дене кучат. А имне-влак нерген ойлыманат огыл. Аилыште кажне суртышто имньым ончат. Вольыкым черет дене огыл, а ик  кӱтӱчӧ кӱта. Пашажлан оксам тӱлена. Киргизийыш шукын эмлалташ каныме базылаш толыт. Мемнан дене юж яндар, шуко ер, курык улыт. Национальный йӱла-влакат моткоч оҥай улыт. Тений Британийысе рейтинг почеш, Киргизий турист-влаклан келшыше тӱнясе вич эн сай эл коклаш логалын.   шайбек 2

Мемнан элыште весела кумылан, мыскарам ышташ йӧратыше-влак еҥ-влак илат. КВН-ыште модшо «Азия МИКС» команде нерген шукынжо, очыни, колыныт, телевизор дене выступленийыштым онченыт докан. Кыргыстаныште КВН-ым чӱчкыдын эртарена. Тудо кыргызла «Тамашо» маналтеш. Ты мероприятийыште студент-влак участвоватлат. «Азия МИКС» командат эн ончыч шке элыште выступатлен, вара веле Россий кӱкшытыш лектын. Командын ик эн чолга артистше Азамат Токтосунов дене палыме улам. Мый Нарын олаште шочын-кушкынам. Азаматын коваже пошкудо пӧртыштӧ ила. Кова дене уныкаже чӱчкыдын уналыкеш коштын. Ме сайын мутланенна, тудо тӱрлым каласкалаш йӧратен. КВН-ыште участвоватлаш тӱҥалмекыже, палыме еҥыш савырнен  да койыш-шоктышыжо изиш вашталтын, кугешнымаш шижалтын, содыки кӱшыл лигын чемпионжо», — каласкала Темирбек.

Рвезе-влак киргиз улмышт дене куанат. Нуно, вожылде, шке национальностьышт нерген ойлат. Искусствылан шӱман улыт, тылеч посна спорт дене заниматлат. Шайбек, мутлан, ӱмаште шошым вес элысе студент-влаклан Иваново олаште эртыше «Тӱнямбал модышышто» ПГТУ-н сборный командыж дене пырля участвоватлен. «Ме спортын тӱрлӧ видыштыже вийнам ончыктенна. командына дартс дене кокымшо верым налын, куштылго атлетике дене кумшо верым налаш изиш ситен огыл», — палдарыш рвезе.

Киргиз рвезе-влак ончыкшым налме профессийышт дене пашам ышташ шонат. Шайбек, Марий Элыште паша тудлан лиеш гын, тыштак кодын кертам манын ойлыш. А Темирбек тидын шотышто але раш каласен огеш керт.

 Киргизий нерген

  • Элын рӱдӧ олаже – Бишкек.
  • Кыргызстанын кумдыкшым налаш гын, 80%-ше кундемыште куры кайла.
  • Айгуль пеледыш Киргизийысе курыклаште веле шочеш. Тӱняште тыгай пеледышым тылеч посна нигуштат ода уж. Тидланак кӧра 1978 ийыште кушкылым Йошкар книгаш пуртымо.
  • Ик легенде почеш, Иссык-Куль ер пундаште пурен кайыше армянский монастырь уло. Тушто, пуйто  Матфей апостолын мощыжо кия.
  • Ош олаште Сулейман-Тоо священный курык верланен. Тудым 2009 ийыште ЮНЕСКО тӱнямбал наследийын памятникшылан шотлымо.
  • Киргизийыште шочыныт: боксёр Виталий Кличко, писатель Чингиз Айтматов, актрисе Жаныл Асанбекова, живописец Туман Жумабаев, футболист Сергей Евлюшкин, юморист Эдьдияр Кененсаров.
Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: