"Рубрик деч посна", 2018 ий, Ӱярня тылзын 6-шо кечыже

Актер сценыште огеш мод, а ила

Статьян авторжо Ирина Степанова

СТРОГАНОВАМарий Элын калык артисткыже, М.Шкетан лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше Светлана Строганова 1994-1998 ийлаште Москошто М.С.Щепкин лӱмеш кӱшыл театральныйй училищым тунем лектын. Тиддеч вара эреак – М.Шкетан лӱмеш театрыште. Ты актрисым шукын палат да тудын модмыжым, мурымыжым йӧратат. Тыгак тудо моткоч проста айдеме.

Саликам 17 ий модын
- Ме, артист-влак, театрыштак илена, манаш лиеш. Репетицийже, пьесым лудмыжо, спектакльже. Театрым да пашамым моткоч йӧратем. Тӱрлӧ образым чоҥаш логалеш. Самырык годым мый ятыр героиням модынам. Кызыт утларакше характерный роль-влак улыт. Модам комедийыштат, драмыштат, трагедийыштат. Кугурак ийготан ӱдырамашат лияш перна. Мутлан, «Эргымлан кузык» спектакльыште.
Ик ролят куштылгын ок пуалт. Кажныжлан сценыш лекме деч ончыч ямдылалтман. Улыт тугай роль-влак, кудышт верч чотрак ойгыраш, тургыжланаш перна. Южгунам йӱдымат тудым омеш ужат. Кеч-могай артист сценыш лекме деч ончыч садак тургыжлана. Ончышым ондалаш огеш лий, тудо кумылетым, кузе модметым вигак шижеш. Чон пыштен пашам ышташ кӱлеш. Эпизодысо рольат шуко вийым йодеш. Тудат калыклан ушешыже кодшаш.
Пытартыш жапыште «Тулар ден тулаче» спектакльыште кугу роль уло. Тушто мый икымше актыште ӱдырамашым модам, весыште – пӧръеҥым. Теве Островскийын пьесыж почеш спектакльым ямдылена. Шоналташ гын, тушто тӱҥ рольым огыл, а Фелицатам (нянькым) гына модам. Но тудым шке семынем кугу рольлан шотлем, молан манаш гын чыла действийым лач тудо ышта. Лач нянька тушто чыла пӧрдыкта, луга. Иктым шонен пышта, весым. Ты спектакльыште тиде образ сцене гыч йӧршеш ок лек, кеч рольжо кокымшо планан веле. Спектакльыште эн оҥай роль тудо, кӧ иктаж-могай событийым ышта. Налаш, мутлан, «Саликам». Тушто тӱҥ роль – Салика. Но кӧмыт чыла тарватылыт? Марина ден Чопай.
Тыште лач «театр дене черланыше-влак» веле пашам ыштен кертыт, вес тӱрлӧ айдеме мемнан дене огеш кучалт. Артист паша шуко жапым налеш гынат, тудым мый нимогай вес сомыллан ом вашталте.
Чынак, Светлана шке рольжым ӱшандарышын модеш. Тудын чоҥымо кажне образ ончышын чонжым «миен пералта», шонаш тарата. А Саликам тудо 17 ий модын! Тыгайже ты театрыште тетла лийынжат огыл. Арам огыл тудо изинекак артистке лияш шонен. «1 Май» озанлыкыштышт изижат-кугужат художественнный самодеятельность дене аҥыргеныт. Светланат тушко кумылын коштын. Аваже тудлан лӱмын марий тувырым ыштыктен. Шкеныштын клубыштышт тӱрлӧ концертым чӱчкыдын эртареныт, Пеледыш пайремыште мурен-куштеныт, тӱрлӧ конкурсыш ушненыт.

Мурызо огыл, а мураш йӧратыше актрисе
- Мый эстраде мурызо омыл, а мурышо актрисе улам. Палемдем: артист мурен моштышаш. Юмыжак кӱштен мыланнна тидым ышташ. Марий калык мураш моткоч йӧрата, да мыланнат шуко спектакльыште мураш логалеш.
Но эстраде мурызо семынат концертлашке лектам. Муро мыланем куаным конда, да мый мураш йӧратем.
Палемдена, пытартыш жапыште Светлана мурылан семымат, мутымат шкеак келыштараш тӱҥалын. Теве «Марий Эл радион» тений эртарыме «Идалыкын мурыжо» концертыште тудо мурызо семын гран-прим сеҥен нале. Эше ӱмаште майыште тудо икымше гана шкенжын сольный кугу концертшым эртарыш. Тушто тӱрлӧ сынан муро йоҥгалте. Тидыже мурызын чынжымак виян мурызо улмыжым ончыкта. Тудо 2001 ийыште Нижний Новгород олаште эртыше «Поют актеры драматических театров» фестивальыште дипломант лийын.
28 февральыште Москошто Союз-влак пӧртысо колоннный залыште «Красная гвоздика» патриот муро тӱнямбал фестивальын гала-концертше эртен. Тушто Светлана «Ачамын олма садше» (мутшо Н.Моисееван, семже А.Герасимовын) мурым мурен.

Ачамын олма садше пеледшаш
- Авам, Галина Васильевна, моткоч сайын мура ыле. Ачам, Василий Егорович, баян дене шоктен. Шинчаштем кызытат тыгай сӱрет: ачам шокта, а авам воктенже мурен шога.. Шарнем авамын ойлымыжым: изирак улмыж годым нуно имне орваш шинчын, эсогыл Озаҥ марте выступатлаш миеныт.
Ачам ӱмыржӧ мучко колхозышто пашам ыштен. Авам колхозыштат тыршен, ужалышыланат. Меат, кум йоча, мо шарнем, эре пашам ыштенна. Ачам колхозышто гына огыл, мӧҥгыштат бригадир ыле. Мыланна, йоча-шамычлан, эрденак заданий-влакым пуэден. Мылам пашам ышташ изам чӱчкыдын полшен. «Ом керт» манам гын, «Час пырля ыштена» манеш, да пырля сомылым шуктена ыле. Шошо гыч шыже марте — эре пакчаште, телым –лумым эре эрыктет, вольыкым ончаш полшет. Тыге мемнам куштеныт.
Шӱжаремат артистичный, кеч ешыште лач мый веле артист лийынам. Теве кызыт изамын Юлия ӱдыржӧ моткоч моторын мура. Мурымыжым кольымат, эсогыл шинчавӱдем лекте. Юлия концертыште чӱчкыдын мастарлыкшым ончыкта.
Авам пушкыдо кумылан ыле, мый утларакшым ачам гай улам, пеҥгыдырак койышан. «Тый чылт ачам гай ойлышыч, чылт ачам гай ошкыл колтышыч» манын, кызыт шӱжарем чӱчкыдын ойла. Жал, кызыт нуно коктынат уке улыт. Ийгот погымо дене умылем: ава-ача уке улыт гын, илаш моткоч неле улмаш. Нигӧм авай да ачай манаш. Мӧҥгӧ миена гынат, мемнам нигӧ огеш вашлий. Пуста сурт, пуста окна, пуста чон…
Ме шӱжарем дене ача-ава суртым кудалташ огына шоно, изана шкенан шочмо ялыштак (У Торъял район, Шӱвылак ял) посна ила. Кажне кеҥежым тушто пакчам шындена, шудым солена. Ачамын олма садше уло, тушто эре пырля погынаш йӧратена ыле. Ачам илымыж годым чучкыдын ойлен: «Уке лиям гынат, кеч олма сад кодеш мыйым шарналташ». Олма садшымат аралыме шуэш. Садланак «Ачамын олма садше» муро шочо.
Светлана – кугу оптимистке, виян ӱдырамаш, сай ака. Шӱжаржылан эре полшаш ямде, шочмо сурт верч тургыжлана. Да эше тудын ончылныжо — тӱжем дене паша да планже. Чылажым ойленат от пытаре.

Ӱдырамаш-влак, шкендам йӧратыза
- Шкемым сай озавате улам манын шонем. Пелашем мыйым чӱчкыдын мокта. Жапем уке гынат, пайрем-влакымат эртараш тыршем. Мутлан, спектакль пайремлан тура толеш гын, тудым але ондакрак але варарак эртарен колтена. Южгунам мӧҥгыштӧ шинчылташ жап уке годым тӱрлӧ вере лектына. Пелашем мыйым умылаш тырша, вет марлан налмыж годам пален, кӧм ватылан ойыра. Ындыже мом ойлен кертеш? Эре паленат вет кӧ улмем манын ойлем (воштылеш. Авт.). Ынде 17 ий пырля илена, вашла умылена, полшена. Южгунам эрден лектын каем да кастене спектакль деч вара, мутлан, 10 шагатлан веле толам. А пачерыште порядке, чыла эрыктыме. Чонлан тыгай сай. Тудын полышыжо ала-могай пӧлек дечат шерге.
Паша шуко гынат, шке нерген мондыман огыл. Ӱдырамаш-влаклан шкеныштым йӧраташ кӱлеш. Шкендым йӧратет гын веле молат тыйым йӧраташ тӱҥалыт. Кеч-мо гынат, шкем эскераш эреак жапым муман.
Светлана чӱчкыдын бассейныш коштеш. Вӱдым шуко йӱаш темла, ийгот погынымо семын организмлан полшыман, вӱдыжгӧ кӱлеш. Мончам йӧрата. Шӱргылан эр-кас кеч 10 минутым ойыра. «Чурийым эрыктыман да «пукшыман». Тидлан нимогай шергакан средстве огеш кӱл. Ида гына ӧркане», — манеш.
Теве тыге ила Марий Элын калык артисткыже Светлана Строганова. Машинашкыже шинчеш (тудын водитель стажше 9 ийыш погынен) да театрыш вашка. Тушто тудым йӧратыме пашаже, рольжо-влак да ӱшанле ончышо-влак вучат. А мӧҥгыштыжӧ паша деч вара тудым йӧратыме ешыже вашлиеш. Мо эше кӱлеш пиалан ӱдырамашлан?
Ирина Степанова.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: