"Рубрик деч посна", 2018 ий, Ӱярня тылзын 22-шо кечыже

Апшат

Статьян авторжо Ирина Ямбаршева

Апшаткудышто кечыгут пашам ыштен нойымеке, апшат йӱдвошт чот мален. Ваче гыч ала-кӧн эркын рӱзалтымыж дене гына помыжалтын. Шинчам почмеке ужын: ончылныжо шем вургеман палыдыме пӧръеҥ шога. Тудо апшатым тӱткын онча. А апшат, пӧртыштӧ йӱдым палыдыме пӧръеҥым ужмеке, ала-молан лӱдын огыл, вуйышкыжо вес шонымаш веле толын:

- Ӧрмаш, пӧртыштӧ пычкемыш, а палыдыме пӧръеҥын чурийжым моткоч раш ужам.

- Кынел, имньым таганлаш кӱлеш, — манеш шем вургеман пӧръеҥ.

- Тӱнӧ йӱд, нимо огеш койыс. Айда эрла эрдене имнетым таганлем.

- Уке…

Палыдыме пӧръеҥын йӱкшӧ кагаз тарванымыла веле шокта, но апшат тудын кажне мутшым умыла.

- Таче, кызытак да икымше агытан муралтыме марте, — эше ик гана пеҥгыдын манеш толшо пӧръеҥ.

- Тудыжо туге. Таганлаш лиеш, конешне. Но пычкемыш, нимоат огеш койыс. Шыже йӱд вет пеш пычкемыш, — вуйжым удырен, кынел шичшыла вашешта апшат.

- Тыланет могай тул кӱлеш? Тылзын але кечын?

- Мыланем садикте, тӱҥжӧ — волгыдо лийже.

- Лиеш тыланет тул. Кынел, айда каена.

Нуно пӧрт гыч лектыт да апшаткудо могырыш тарванат. Тыгодым йырым-йыр пӱртӱс пуйто шемалге-кандалге ала-могай шикш дене авалтын. Вара шикш волен, да чылажат кечывалымсыла койын. Апшаткудо воктене, вуйым ӱлыкӧ ыштен, имне шога. Капысе чогашылже чытырналт-чытырналт колта. Коеш: йолымбалне пыкше-пыкше шога. Тудым йолышташат кӱлын огыл. Имне нелын шӱла, рокмалтен-рокмалтен колта. Умшаж гыч чумырка дене шоҥ йога, оржашкыже коршаҥге пижын пытен. Озаже иктаж шӱдӧ уштышым чаманыде поктен, витне. Апшат, апшаткудыш пурен, азырым, пудам, таганым, чогытым налеш. Имне деке мия, йолжо гыч тӱкалта:

- Йолетым!

Имне йолжым кадырта. Да апшат лӱдмыж дене шеҥгекыла тӧршталтен колта. Имне йолжо олмеш вӱдотызан пӧръеҥ кидкопам шуялтен. Имне ӱмбак ончалмеке, апшат айдеме шинчам ужеш, тушеч шинчавӱд йога. Апшатым йӱштӧ пӱжвӱд налеш. Трук умыла: тыште осал вий озалана. Кидше дене оҥжым ниялткала, шӱйыштыжӧ ырес уке. Кастене мончаште мушкылтмыж годым окна ончык кудаш пыштенат, монден коден. Апшат лӱдмыж дене ушым йомдарен камвозешат ыле, но трук пӧръеҥын кагаз гай чытырныме йӱкшым колеш:

- Чолганрак, апшат!

Палыдыме пӧръеҥ вачыжым туртыкта, кидым кок могырыш шаралта да манеш:

- А мом ыштет? Айдемылан ик гана веле илыш пуалтеш. Тиде правилым иктат пудыртен огеш керт. Кавасе закон тыгай. А еҥ-влак тудым южгунам огыт шукто. Райыш шкем шке пытарыше-влакым огыт нал. Нуным чылаштым мемнан деке, тамыкыш, колтат. А мемнан, шке умылет, паша теве тынар, — перчаткан кидше дене логаржым ончыкта.

- Кишым, пум, вӱдым нумалаш кӱлеш?.. Кӱлеш, — ойла умбакыже. — Тый, апшат, шке шоналте, имне деч посна озанлыкыште, ну, нигузе огеш лий. Теве тыге шкем шке пытарыше еҥ-влак гыч имньым ыштена. А тиде эше самырык, шуко кудалыштше огыл, таганжат уке, мыйым прогулкыш коштыкташыже неле лиеш. Адакшым эше шужышо. Нылле кечыже шукерта-а-ак эртен. А лишыл еҥже-влак эре шортыт гына. Капка ончык шӱльӧ тарелкым луктын шындаш огыл гала. Йӧра, тый денет утыждене шуко кутырем. Писынрак таганле, уке гын вашке волгыжеш.

Апшат имне копаш таганым тушкалта, рожыш пудам чыкалта, имне-айдемым чаманен, чогыт дене эркын веле пералтынеже ыле, пуда шке йошт пурен кая. Пашам пытарымеке, пӧръеҥ-влак апшатгудыш пӧртылыт.

- Ну, апшат, пашатлан кеч-мом йодын кертат.

- Мыланем нимо огеш кӱл.

- Пашалан эре тӱлыман, а тый шке пашатым сайын ыштенат. Иктаж атым пу.

Апшат апшаткудым шымлен ончалеш, но йырваш кӱртньӧ падыраш-влак веле пӧрдалыныт, нимогай ате лийын огыл.

- А теве кӧршӧк, — манеш палыдыме пӧръеҥ, шелше кӧршӧкым теҥгыл йымач лукшыжла. Тудым шандал ӱмбак шында, ик жаплан плащыж дене леведеш.

- Теве, апшат, пашам ыштыметлан. Чеверын. Удан ит шарналте.

Имньын кудалме йӱкшӧ гына шоктен кодеш. Тул шке семынак йӧрталт кая. Ялыште ала-кушто тораште икымше агытан муралта. Тудлан весе вашешта, вара кумшо ушна, да агытан концерт тӱҥалеш. Апшат ласкан шӱлалтен колта. Кӱсен гыч тамак мешакым, газетым луктеш, тудым кушкедеш, махоркым опта да тӱргаш тӱҥалеш. Лӱдмым чытен лекмыж деч вара кужун лыпланен огеш керт. Вара шандал деке лишемеш, тушто ырший дене темше шелше кӧршӧк шинча. Ик ыршийым налеш, пурлын ончалеш, нелын шӱлалта да манеш:

- Кӱлеш вет… Ия-влакат пашалан ырший дене тӱлен моштат улмаш.

Валентина Бутрим.

Йошкар-Ола.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: