"Рубрик деч посна", 2018 ий, Ӱярня тылзын 19-ше кечыже

Тракторым виктара, тальянкым шокта Езбика акай

Статьян авторжо Иван Речкин

Шукерте огыл Илиш районысо рӱдӧ библиотекыште Башкортостан Республикысе ялозанлыкын сулло пашаеҥже Избика Галиевна Минилбаеван 75 ийым темымыж лӱмеш касым эртарышт. Шуко ий трактористлан ыштыше ӱдырамашым тушто шокшын саламлышт.

Без имени-5Ялыште тудым «Езбика акай, кокай» маныт. Аваже да лишыл еҥже-влак Чепа маныныт.

И.Г.Минилбаева техникылан изинек шӱмаҥ кушкын. 1970, 80-ше ийлаште калыкым тидыже изишак ӧрыктарен. Езбика акай шкенжын Т-40 тракторжо дене пенсийыш лекмеш коштын. Трактор дене пошкудыжо-влаклан шудым, олымым, пум конден пуэн. Чыла тидым кастене ыштен, а эрдене пашашке вашкен. Тудо мотоцикл денат кудалыштын. «Ковровец» мотоциклже дене пошкудо яллашкат, уналат миеден. А варарак, оксам поген, «Запорожец» автомобильым нале.

Тиде айдеме мо дене вара оҥай? Езбика акай, мый шоҥго улам манын, пӧртыштыжӧ ок шинче, активный гражданский позициян айдеме. Ялыште, ялсоветыште, районышто эртарыме мероприятийлаште тальянкыже але хромкыж дене шокта. Могай пӧръеҥын шым семӱзгарже уло, каласыза? А тудын уло! Южыжым заказ почеш ыштыктен. Аваже колымеке, Езбика акай шкетын ила, но сурт-печыже, оралтыже южо пӧръеҥын дечат сайрак. Шукерте огыл пакча шеҥгел печым, тоштыжо уда огыл ыле гынат, моторын печен шындыш. «Мотор лийже. Ончен, чаманен огыл, куанен коштышт», — ойла. Урем печыже чиялтыме, пӧртшӧ моторын обшиватлыме. Эсогыл мончажымат, кызытсе жаплан келыштарен, вигак олтен пурыманыш савырыш. Капка ончылжым арун куча. Шошым шӱгарлам, коремым, корно тӱрым эрыкташ коштеш.

И.Минилбаева пӱтынь илышыже, койышыж дене моло еҥ деч эре изишак ойыртемалтеш. Мутлан, шинча ончылныда тыгай сӱретым сӱретлыза. Тудо кастене урем дене баяным шоктен ошкылеш, а почешыже иктын-иктын колонно дене казаже, шорыкшо да пача-влак каят. Тудо чарнен шогалеш – колонно чарна. Капка марте шуытат, почын пуртен колта. Ынде Езбика акай каза ден чывым гына ашна.

Без имени-1А эше ик йӧратыме «черже» — колым кучымаш. «Эҥыр дене, пенсийыш лекмеке, кажне эрдене лум вочмеш коштам. Кугу каракам шӱдырен луктат – кузе куанет!» — ойла тудо.

Езбика акайын кызыт йолжо коршта гынат, южгунам чытен ок керт, эҥырым вачыш пыштен, коллан йылым, кочкышым налын, Умутпай пӱяш ошкылеш. «Пырысемлан гынат, кучем», – малдалеш. А кушто Езбика акай – тушто тудын казаже-влак. Эре лишнак улыт, нигуш огыт кай. Тыге казам пукшем манын, чодыраш, коремыш коштын толеш да тазалыкшылан пайдам ышта.

Езбика акайын ялыште Гани изаже ыле, Ташкентыште Сулбика акаже ила. Ожнырак Узбекистаныш шкежат унала миен толеш ыле. Акаж ден курскаже, ялыш толын, тылзе наре илен каят. Келша нунылан мемнан вел. Шке ачажым фотошто гына ужшо еҥлан родо-тукымжо шерге. Езбика ачаже фронтыш кайыме деч вара 1942-шо ийыште шочын. Ачаже фронтышто геройла колен. Кум икшыве ача деч посна кодын. Мӱшкырым темаш манын, ӱдыр пошкудо ялыш кӱварым мушкаш, вӱдым нумалаш тарлалтын. Исанбай ялыште изи азам ончен.

«Йӱштымат-шокшы-мат ужаш логале. Визымше класс марте гына тунем кертым, шымшым кас школышто пытарышым. Имне дене пашам ыштышым. Кок ий Андуганов Метрий пелен прицепщиклан коштым. Командировкыш толшын машинаж дене Малик павайын сад-пакчашкыже пуренам ыле. Тунамак техникылан шӱмаҥым. 1964 ийыште ӱдырамаш-влакым трактористлан туныктымо группым почыч. Мыят тушко логальым. Вара кок ий гусеничный трактор дене коштым, идалыкат пеле передвижной установко дене яллаште кином ончыктышым. А 1970 гыч 1992 ий марте ныл Т-40 тракторым «тоздырышым». Изиэм годсек гармонь дене шокташ тунеммем шуэш ыле. Имне дене пашам ыштымем годым икымше тальянкым нальым. Акайын кемже уке, кемым налнеже. А мый садак 50 теҥгелан тальянкым нальым. Клубышто гармонист лийын огыл. Ӱдыр-влак мален кийышым «Айда, ме мурена, тый шокташ тунем» манын, кынелтен наҥгаят ыле. Нуно куштеныт, а мый ала моштенам, ала уке, тальянкемым шупшкеденам. Вара Алепа акайын Аля ӱдыржым ӱжын толамат, мурыктем ыле. Почешыже ик семым шокташ тунемым», — ойла Езбика акай.

Без имени-4И.Г.Минилбаевам уло район пала, тудлан жапше годым партий обком гыч саламлымашым колтеныт, вет Илиш районышто 30 ий утла трактористкылан ыштыше ӱдырамаш тудо веле. Марий ӱдырамашын пашажым кӱкшын акленыт: ятыр грамотшо, ВДНХ-н 1979-ше ийыште пуымо «За трудовое отличие», 1990 ийыште пуымо «Ветеран труда» медаль-влак улыт. 1997 ийыште «Башкортостан Республик ялозанлыкын заслуженный пашаеҥже» почётан лӱм дене палемденыт. Тудо 1990 ийыште Пенза олаште куралше-влакын Всесоюзный таҥасымаштышт 2-шо верым налын.

Пошкудыжо-влак дене келшен илаш тырша, нунылан эҥерта. Теве тыгай мемнан Чепа акайна. Тӱрлӧ пашалан мастар. Кеч-могай веке савырна гынат, садак шӧртньӧ гай волгалтеш.

Шке илышетлан куане да молымат куандаре, кумылаҥде. Ончыкыжымат суксет арален шогыжо!

Филипп Байтуков.

Пошкырт кундем, Илиш район, Красный Октябрь ял.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: