"Рубрик деч посна", 2018 ий, Вӱдшор тылзын 13-шо кечыже

Бизнес лӱддымым йöрата

Статьян авторжо Елена Годунова

ВасенинаКызыт бизнес пашам тӱҥалаш ятыр самырык еҥын кумылжо уло. Но шукыштым, очыни, тидын шотышто тӱрлö кырча-марча-влак лӱдыктат. А шке бизнесым тӱҥалме деч ончыч мом палыман? Мом шотыш налман да могай лийман? Тидын да моло нергенат Марий Эл Республикын молодёжный политике, спорт да туризм министерствыштыже молодёжный политике шотышто специалист Ольга Васенина дене мутланена.

Ольга Михайловна, самырык-влак дене шукертсек пашам ыштеда? Тӱҥ шотышто могай сомылым шуктеда?

- Самырык-влак дене пашам ышташ мылам моткоч келша. ПГТУ-што управлений да право факультетыште «государственное и муниципальное управление» специальностьым налынам. Тунем лекмек, Медведево район администрацийыште образований пöлкаште самырык-влак дене ятыр ий пашам ыштенам. Сандене министерствыш мый пашам палыше толынам. Кызыт самырык-влакым предпринимательстве пашалан кумылаҥдем. Мемнан республикыште «Ты-предприниматель» федеральный программе шымше ий пашам ышта. Ты программе почеш 14 гыч 17 ияш тунемше, 18 гыч 30 ияш марте самырык еҥ-влаклан тӱрлö мероприятий-влак лийыт. Кажне гана мероприятий-влак оҥай формат дене эртат. Опытан предприниматель-влак, самырык-влакым ты пашалан туныкташ манын, тӱрлö форумым, тренингым, мастер-классым эртарат. «Ты-предприниматель» программе федеральный да республикысе бюджетла кӱшеш эртаралтеш, сандене тушто оксам тӱлыде участвоватлен кертыт.

«Ты-предприниматель» программын участникше лияш мом ыштыман?

- Эн ончыч тидлан анкетым возыман. Тудым возаш социальный сетьыште «Ты-предприниматель» программын официальный группылаштыже информацийым вераҥдыме. Мемнан республикыште илыше-влак, «Ты-предприниматель/Республика Марий Эл» группым муын, анкетым возен кертыт. Регистраций деч вара тестым эртыман. Тест полшымо дене айдемын предприниматель лияш могай качествыже, шонымашыже уло, пален налыт. Тестым эртыше еҥым собеседованийыш ӱжыт. Собеседованийым опытан предприниматель, бизнес-тренер-влак кажне участник дене посна эртарат. Тылеч вара собеседованийым эртыше кажне участник шотышто иктешлымашым ыштат да программе почеш тунемаш ӱжыт. Могай жапыште тунемаш тӱҥалмым пырля каҥашат.

Предприниматель лияш шонышо еҥлан чын бизнесым кузе ойырен налман? Тидлан мом шотыш налман да бизнес-планым кузе сайын возыман?

- Бизнес сай идей гыч шочеш. Тидлан ала-мом уым шонен лукман огыл. Бизнесда уло гын, тудым вораҥдарен колташ планым ямдылыман да пашам ыштыман. Бизнес-план, чынжымак, бизнесын ик эн тӱҥ ужашыже. Тудым сайын возаш тунемнеда гын, «Ты-предприниматель» программыш ушнен, шонымашдам шуктен кертыда. Эксперт-влак бизнес-планын кажне йыжыҥжым чын возаш туныктат. Вара участник-влакын возымо бизнес-планышт нунын тергымашыштым эртат. Тыге сайын возымо бизнес-проект илышыште шке вержым муын кертеш.

Тендан шонымаште, самырык-влаклан предприниматель лияш мо мешая?

- Такшым шке бизнесым почаш нелыжак огыл. Но тӱҥалше шуко бизнесменым могай бизнесым ойырен налме, кушеч тудым тӱҥалме йодыш-влак тургыжландарат. Но шке бизнесым почаш лӱдшö-влакат улыт. Шуко еҥын ты пашалан идейже уло, но пашалан пижшыже шагал. Ик эн кугу амал – ответственность деч лӱдмаш. Бизнесыште шкан веле ӱшаныман, калык дене пашам ыштен моштыман, производствым вияҥдыман, оксам ыштен налман. Вес лӱдыкшö — тӱрлö тергымаш, налогым тӱлымаш. Чылажымат закон почеш шуктет гын, нимо деч лӱдшаш уке. Сандене бизнес-планыште тидын шотышто йодыш-влакым ончылгоч палемдыман. А эше тидлан эре ткнем шогыман.

Кöмыт кызыт бизнесыш толыт? Тӱҥалше бизнесмен могай койыш-шоктышан лийшаш?

- Йодыштмаш почеш, самырык-влак коклаште 80% наре еҥ бизнес пашаште ыштынеже. Участник-влак программе почеш тунем лекше выпускник-влак дене тӱрлö вашлиймашым эртарат. Тушто выпускник-влак шке бизнесыштышт могай кӱкшытыш шуымышт, кузе пашам тӱҥалмышт, каласкалат. Тыге самырык-влак шке ужыт да колыт: бизнесым тӱҥалаш эн тӱҥжö — кумыл лийшаш.

Мыйын шонымаште, амалкалыче тыгай лийшаш: нелылык деч лӱддымö, пашалан ответственный, партнёр-влак дене кылым ыштен моштышо, лӱдыкшö лекме годым йöным муын, мутланен да шонен моштышо, тӱрлö неле ситуаций гыч корным палыше, сеҥымашке шуаш тыршыше.

Бизнеслан официальный статусым кузе налман? Организационно-правовой формым кузе чын ойырыман? Тидлан могай документым ямдылыман? Самырык предприниматель-влаклан окса полыш пуалтеш мо?

- «Ты-предприниматель» программе почеш тунемын, чыла нине йодыш-влаклан вашмутым муаш лиеш. Эксперт-влак бизнесым чын регистрироватлаш, тидлан  документым ямдылаш туныктат. Самырык-влак, курсым эртымеке, ИП-ым регистрироватлымеке, бизнес-проектым возымо республикысе конкурсышто таҥасен кертыт. Тушто 100 тӱжем наре грантым сеҥен налаш йöн уло.

Тендан деке самырык-влак могай проект дене толыт? Могайрак нунын идейышт? Чынжымак, бизнеслан келшыше улыт мо?

- «Ты-предприниматель» программын эртарыме бизнес-проект конкурсыш тӱрлö проект дене толыт. Тыште иктым веле каласен кертам: кажне ийын проект-влак ойыртемалтше, шкешотан улыт. Шукыж годым социальный услугым темлыме проект-влакым возат. Нунын кокла гыч монтессори рӱдер, тӱрлö кочкышлан аллергий дене орланыше йоча-влакым ончымо рӱдер, самырык ава-влаклан «Тёплые ладошки» клуб шарнымашеш кодыныт.

Самырык-влак дене пашам ыштыше специалист семын, программыш ушнышо участник-влак коклаште тале, чолга бизнесмен-влакым ужыда мо? Ала иктаж каҥашым нунылан пуэда?

- Программе почеш тунемше кажне еҥ тале бизнесмен огеш лий, конешне. Но тыште вес могырымат ончалаш уто огыл, «Ты-предприниматель» программе кажне еҥлан шке моштымашыжым почаш, шонымашыжым илышыш шыҥдараш, у пашаште шкем терген ончаш йöным ышта. Тӱрлö лӱдыкшым, нелылыкым эртен, бизнесым тӱҥалында гынат, умбакыже корныштыда вес проблеме-влак лектын кертыт. Сандене программе почеш «наставничество» системыште тунемаш лиеш. Тушто кажне выпускник опытан предпринимательын тунемшыже лийын кертеш. Нуно самырык предпринимательым бизнесыште лекше тӱрлö проблемым решатлаш туныктат.

А бизнесым тӱҥалше самырык еҥ-влаклан тыгайрак тыланымашем лиеш: нимо деч лӱдман огыл, шке вийлан ӱшаныман. Бизнес шотышто иктаж йодыш лектын гын, тудым нигунамат эрлалан кодыман огыл.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: