"Ме марий улына" рубрик, 2018 ий, Ага тылзын 10-шо кечыже

Виче марийын мер илыш вийже

Статьян авторжо редактор

Самырык-влак секций гычПытартыш ийлаште Мер Каҥаш шке погынымашыжым республик деч ӧрдыжтӧ — марий-влакын тӱшкан илыме верлаштышт — эртара. Тенийысе шошо сессий 13-14 апрельыште Киров областьыште лие. Конференций годым самырык-влакын йодышышт дене кылдалтше секцийын пашажым Мер Каҥашын еҥже-влак (снимкыште) — Кужэҥер район администрацийын тӱҥ специалистше М.Григорьев, Свердловск кундем гыч Иван Роюков — виктареныт. Туштак Киров областьысе Малмыж районын Марий Сатныр ялже гыч Елизавета Курочкина лийын.

Келшымаш
Соглашенийым подписатлыме годымКиров кундемыште 30 тӱжем наре марий уло. Кузе нуно илат, могай пашам шуктат, могай нелылык дене вашлиялтыт, тудым сеҥаш Марий Эл кузе полшен кертеш? Тиде да моло шотыштат Мер Каҥаш ты погынымаш гоч рашемдаш палемден. «Киров марий-влак: историй да кызытсе» лӱман конференций Киров оласе Келшымаш пӧртыштӧ эртен.
Конференцийым почмо годым саламлышыжла Киров областьысе правительстве вуйлатышын икымше алмаштышыже А.Чурин Виче кундем ден Марий Эл коклаште ожнысекак кыл пеҥгыде лиймым палемдыш. Икымше марий газетым лукташ кугу вийым пыштыше П.Глезденевын ты мландыште пале кышам кодымыж шотышто ушештарыш.
Кировышто форумым почмо годым- Келшен илымаш кызытат палдырна, марий-влак ий еда Акпатыр онлан кумалаш коштыт. Киров областьыште илыше марий калыкын мер илышыште чолгалыкше кӱлеш, йылмына эреак илыже, тӱвыра, йӱла аралалтше манын шонена гын, вияҥман. Тачысе погынымаш тидлан мыняр-гынат шӱкалтышым ышта, келшымаш кылым пеҥгыдемдаш у йӧным муына манын шонем, — мане Александр Анатольевич.
Марий Эл правительстве вуйлатышын икымше алмаштышыже М.Васютин Мер Каҥашын марий-влакын тӱшкан илыме кундемыш лектын, тусо илышым пален налаш тыршымым сай йӱла манын палемдыш. Михаил Зиновьевич Марий Эл Республик вуйлатыше А.Евстифеевын саламлымашыжым лудын пуыш. «Форум кӱлешан йодышым тарваташ полша, каҥашаш тарата да ончыко ошкылым ышташ шӱкалтышым пуа манын ӱшанена», – каласалтын тушто.
Погынымашым почмо деч вара Оньыжа Э.Александров П.Глезденевлан Киров олаште ӱмаште шыжым почмо мемориал оҥа воктеке Мер Каҥашын еҥже-влакын пеледышым пышташ кайымышт нерген увертарыш.
Эртыме да тачысе
Пеледыш_ ансамбльТатарстан гыч О.Третьяков ден Н.ПушкинаСекций пашаФорум годымКонцерт годымВыставке годым«Киров марий-влак: историй да кызытсе» теме дене конференцийыште икымше докладым Марий Элысе Йылмым, литературым да историйым шанче шымлыше институтын директоржо, Марий национальный конгрессын вуйлатышыже, историй науко кандидат Е.Кузьмин ыштыш. Тудо Виче кундемысе марий-влакын историографийыште могайрак кышам кодымыштым радамлен.
Киров кундемысе мер организаций-влакын этнотӱвыра йогын дене пашам ыштымышт шотышто Вятский кугыжаныш университетын профессоржо, историй науко доктор Ирина Трушкова каласкалыш.
Марий Эл Республикыште айдемын праваже шотышто уполномоченный, Россий Федераций президент пелен калык-влак кокласе кыл шотышто советын еҥже, Российысе марий-влакын федеральный национально-культурный автономийжын председательже Лариса Яковлеван ойлымыж гоч ме кугыжанышын национальный политике йодышлам ончымаште у ошкылжо-влакым пален налынна. Киров мландыште илыше марий, удмурт, коми-пермяк-влакын могай нелылыкышт улмым Российысе финн-угор калыкын ассоциацийыштын Киров кундемысе пӧлкан председательже В.Унженин каласкален.
Шукерте огыл Марий тӱвыра рӱдер МарНИИЯЛИ-н пашаеҥже-влак дене пырля Кировышто илыше марий-влакын еш поянлыкышт шотышто экспедицийым эртарен ыле. Иктешлымашым ыштыме, тудын дене историй науко кандидат Н.Попов палдарыш.
Пеҥгыдемдымаш
Конференций годымак Киров областьын увер да внутренний политике шотышто министрже Н.Коев ден Марий Эл Республикын тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министрже К.Иванов (снимкыште) келшен пашам ыштыме шотышто Соглашенийым подписатленыт.
- Тиде форум тачысе илышнам мыняр-гынат почын пуа. Ончыкыжым вияҥме корнынам ме шке пашана дене волгалтарышаш улына. Тыгак лиеш, Соглашений тидым пеҥгыдемда. Мер пашашке самырык-влакым утларак ушена гын, ӱшанна эшеат ешаралтеш, — мане К.Иванов.
Секций паша
Конференцийын кокымшо ужашыштыже пашам вич секцийыште шуйымо. Иктыште туныктымо йодышым тарватыме, весыште тӱвыра илышыште чон йӱлен пашам ыштыше-влак кузе ончыкыжым вияҥаш лиймым рашемдаш тыршеныт. Самырык-влакын ончыкылыкышт, ял илыш да бизнесмен-влакын пашашт шотыштат посна секцийлаште каҥашыме. Вара секцийын пашажым виктарен шогышо-влак эн кӱлешанжым палемден коденыт, темлымаш-влакым резолюцийыш пуртымо.
Кокымшо кечын пленар заседанийыште чыла пашам иктешлыме. Форум жапыште кок фотовыставкыште шочмо калыкнан тачысе илышыже ончыкталтын: ик ончержым «Марий Эл» газетын пашаеҥже Д.Речкин ямдылен, весыжым — республикысе Марий тӱвыра рӱдер. Киров кундемыште илыше марий-влак тӱвыра илышышт дене палдарыше концерт программе дене куандареныт.
Курочкина ЕлизаветаЕлизавета Курочкина, Киров кундем, Малмыж район:
- Мый марла умылем гынат, утларакше рушла мутланем. Марий йылмым туныктышо мемнан дене уке. Мыйым тыгай форумыш ушнаш авам таратен: тукым калыкет нерген палыман, тудын илышыже тӱзланыже манын, шкежат надырым ыштыман манеш. Мыйже пеш куанен коштам. Шкетын тыгайыш толаш неле, а иктаж еҥ уло гын, ӱшанлын чучеш. Сандене авамлан тауштем. Ончыкыжым шочмо марий калыкын илышыж дене утларак кыл лиеш, шонем, Йошкар-Олашке тунемаш кайынем. Кызыт Кировысо строительный колледжыште пытартыш курсышто тунемам.
Роюков ИванИван Роюков, Свердловск кундем:
- Каҥашымаште тарватыме йодыш-влакым ме мондышаш огынал, тудым решатлышаш улына, тунам гына паша лектышна коеш. Свердловск кундемыштына самырык-влакым иктыш чумырымо пашам тӱҥалынна гына манын кертам. Кызыт шкенан Красноуфимск районышто Национально-культурный автономийым ышташ пижынна. Йоча гыч тӱҥалын, кугыеҥ марте, иктеш ушнен, мер пашам шуктыман. Кум проблемым ужам: марий йылмым Марий Эл деч ӧрдыжтӧ огыт туныкто, кружок семын гына. Школышто посна урок лиеш гын, сайрак. Вара – йоча-влакым туныктымо дене пырля марий шӱлышан кружокым почман. Да кумшо – чыла тиде пашаште — кызытсе увер технологийым кучылтман, тунам самырык-влакымат ушаш куштылго. Вет нуно кызыт утларакше «Интернет тӱняште» улыт.
Эдуард Иманаев.
Д.Речкинын фотожо.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: