"Илыш йогын" рубрик, 2018 ий, Ага тылзын 28-ше кечыже

Изирак Кабаксола — Челябинск кундемыште

Статьян авторжо Ирина Ямбаршева

Мыйын шонымаште, айдеме ик верыште шинчышаш огыл. Кеч-кушко торашке кеч ик гана миен толшаш. Ӧрдыж кундемысе пӱртӱсым ужын, чон шулдыраҥеш, уто-ситым шекланымек, шонаш тарата.

Май тылзын каныш кечылаштыже Челябинск областьысе Уйский район Глазуновка ялыште лийым. Лач тыште ачам велым родо-тукымем ила.

_MDCEylpe1gТыште пиалым муыныт

1973 ийыште Морко район Кабаксола ял гыч самырык мужыр Ольга ден Иван Петровмыт, сай илышым кычалын, тушан вераҥыныт. Пӧръеҥым курыкан вершӧр, ял йыр улшо ер-влак сымыстареныт. Руш-влак коклашке марий еш илаш кодын. Тысе озанлыкыште пашам ышташ тӱҥалын, пачеран лийын.

Иван Петров Глазуновкышто илаш тӱҥалмыж деч ончыч ятыр вере лакемаш тӧчен улмаш. Ондак Красноярск крайыш миен, вара Волгоград кундемышке куснен, тушеч угыч Сибирьышкыла каен. Ныл шочшан ешыж дене Челябинск областьыш пӧртылын. Эртен кайышыжла, Березовый посёлкеш шогалын, тушто пӧртым налын да илаш тӱҥалын. Ала чытамсыр улмыжо, ала чон ласкалыкым, пӱртӱсын сылнылыкшым кычалмыже, тудым Глазуновка ялыш конденыт.

Иван ден Ольга кум ӱдырым да ик эргым ончен куштеныт. Шочшышт вес кундемыш, олашке мойн илаш каен огытыл, шке ялыштыштак ешаҥыныт. Вара уныка-влак шочыныт, нунат кушкын шуыныт, чылан гаяк шочмо ялыште ешышт дене илат.

2kzPcnl8UkIЛач лу меҥге ӧрдыжтӧ, Уйский райрӱдыштӧ, Петровмытын изирак Рая ӱдырышт ила. Тудын кок ӱдыржӧ ешышт дене ты посёлкыштак вераҥыныт. Петровмытын ынде кугезе уныкашт кушкын шуыныт. Южыжо армийыш миен толын, южышт повесткым вучат. Кугезе ӱдыр уныка-влакат кушкын шуыт.

Теве тыге ачамын Ольга акаже руш ялыште ешыж дене илен, 2002 ийыште илыш дене чеверласен. Олюк кокай фермыште пашам ыштен, калыкым марий кочкыш дене сийлен. Подкогыльым, мелнам эре ыштен манын шарналтышт.

Глазуновка ялышке 1990 ийлаште ачамын, Александр Пчёлкинын, Шура акажын Валентин эргыже илаш толын. Тудо Красноярск крайысе Сучково ял гыч шке тукымжо деке лишкырак лияш да пырля илаш шонымаш дене куснен. Тыштак ешаҥын. Тыге ты ялыште Морко район Кабаксола ял гыч ковамын, Татьяна Степановна Степановнан, шочшыжо ден уныкаже-влак марий шӱлышым шареныт, тукымым шуеныт. Чылан иквереш чумыргат гын, чылт Морко районысо кызытсе Кабаксола ялыште илыше еҥ-влак наре погынат.

Jw_185HxHvEВич-куд ушкалым ончат

Глазуновка жапше годым улан ял лийын, но перестройко ийлаште озанлык пытен, садлан шукын паша деч посна кодыныт. Вольыкым ончен тунемше-влак торашке пашам кычал каен огытыл. Суртыштышт вич-куд ушкалым, ӱшкыжым, презым ашнаш тӱҥалыныт. Сӧснамат визыт деч шагал огыл ончат. Эрдене шӱдӧ наре сурт гыч кӱтӱшкӧ 500 утла вуй тӱкан шолдыра вольык лектеш. Кок кӱтӱчӧкӱта. Урем дене пыл гай койын, вольык кӱтӱ вола. Тидым ончен шогымем годым Марий кундемем ушыш тольо. Яллаште ушкалым ашнымым чарненыт, южо ялозанлыкыштыже 100 наре ушкалым веле кучат. А тыште пуйто уэш Совет Ушемыште лиймемла чучо. Уремыште сӧсна-влак тӱшка дене коштыт. Почешышт игыштын кайымышт моткоч оҥайын коеш. Кажне эрдене ялысе калык деч шӧрым погат. Ял мучко машина кум вере шогалеш. Еҥ-влак ведра, фляге дене шӧрым кондат. Ик литржым 14 теҥге дене гына налыт. Но ты оксат сай полыш. Пакча сомылымат чылан шуктат.

Ялыште пилораме, кум изирак кевыт, клуб, йочасад да тӱҥалтыш школ улыт. Арнялан кок гана райрӱдӧ гыч фельдшер толын кая. Йоча-влак спортплощадкыш модаш коштыт. Ик кечын чумырген, модмо верыштышт субботникым эртарышт.

XrgroKjaVGgТысе калык ерже-влак дене кугешна, шонем. Колызо-шамычлан тудо суксо лук гай. Ик ер воктеке мыят миен коштым, тудо чынак чоным рӱпша, а вӱд ӱмбалне ийын коштшо йӱксӧ-влак пиал да йӧратымаш улмо нерген шижтарышт.

Татьяна ПчёЛКИНА.

Авторын фотожо-влак.

qjwYvirLyhY

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: