"Шинчымаш кугорнышто" рубрик, 2018 ий, Ага тылзын 21-ше кечыже

Уста йочам куштат

Статьян авторжо Анастасия Эманова

Йошкар-Оласе Брюгге набережныйыште Президентский школ-интернат тора гычак волгалт шинча. Тушто кажне кечын тӱрлӧ мероприятий эртаралтеш. Класс-влак кумда да волгыдо улыт. Школышто чылажат йочан уш-акылжым вияҥдаш, мастарлыкшым нӧлташ ышталтын. Шукынжо тыгай школыш тунемаш пураш йӧсӧ манын шона, очыни. Тиде тыге огыл. Школысо илыш, лийшашлык вашталтыш нерген директор, чолга марий ӱдырамаш Лидия Геннадьевна Иксанова дене мутланышна.   

Иксанова2- Лидия Геннадьевна, тений Президентский школ-интернатыште мыняр йоча тунемеш?

- 1 сентябрьыште школыш 275 йоча тунемаш толын ыле, но тӱрлӧ амаллан кӧра ий мучко тунемше-влак толыт да каят. Тачысе кечылан 274 йоча тунемеш. 5-ше «б» куштымо классыште ик вакансий уло, рвезе йочам кеч таче школыш налын кертына.

 - Могай направлений дене пашам ыштеда?

- Кызыт марте кум направлений лийын: музыкальный, хореографический, художественный (туштак эше декоративно-прикладной искусство дене, рвезе-влак пум пӱчкедыме, ӱдыр-влак тӱрлымӧ занятийыш коштыт).

- У тунемме ийыште у направлений почеш пашам ышташ тӱҥалыда манын колалтын. Чын мо? Мо таратен тыгай направленийым почаш?

- Литературно-театральный направленийым почаш шукертсек шонен коштмо. Йоча-влак моткоч уста улыт. Нуно шке талантлыштан эҥертен, эше шукырак ыштен кертыт. Адакшым изи йоча-влак артист койышыштым кугу лийме семын йомдарат, артист лийме кумылышт йомеш. А поэт, писатель, драматург-влак кӱын шушо лийышт манын изинекак изинек нуным шуарыман дыр?.. Ала ме тыге у Йыван Кырлям, Галина Иванова-Ямаевам, Сергей Чавайным йомдарена? Йочан талантшым жапыштыже ужын мошташ, тудлан полшаш, шулдырым пуаш, уста айдемыш лукташ тыршыман. Тек марий ӱдыр-рвезе-влак вияҥыт, ончыко каят, иктаж-кунам мыланна таум каласат. Лач нуно марий калыкын ӱшанже улыт, нуно ару марий йылмым арален кодат, у тукымлан, йочаштлан, пӧлеклат. Нине кушшо тукымлан мемнан пеш кугу ӱшанна. Мый туныктышо семын ойлем. Марий йылмым арален кодаш кӱлмӧ нерген кычкырен коштшо-шамычым чытен ом керт. Ойлаш лиеш, но ыштыза тидлан иктаж-мом, марий йылмым арален кодымашке надырым пыштыза. Ме марий талантан йоча-влакым куштена. Марла ойлышт сценыште, возышт марла почеламут ден ойлымаш-влакым. Йодмаш лиеш, ыштышат лектеш. Тыге марий йылмына да культурна огеш йом. Ме тыге шонена.

Театральный да литературный класслаш йоча-влакым погымо нерген пеҥгыдемден ойлен кодаш гын, ме йоча-влакым 5-ше да 6-шо класслаш погаш тӱҥалына. Уста йоча-влакым Шкетан лӱмеш театрын художественный вуйлатышыже Василий Александрович Пектеев ончаш да ойырен налеш, тылеч посна ты театрын артистше-влак полшаш тӱҥалыт. Т1-7 июньышто 9 шагат эр гыч 17 шагат кас марте йоча-влакын мастарлыкыштым ончена. Ача-ава-влакым чолга лияш йодына. Школыш вучена. Йыҥгыртыза, толза.

- Президентский школ-интернатыш тунемаш пураш кумылан йочалан мом палыман?

- Ача-ава пеленышт паспортыштым да йочаштын шочмо кагазыштым налшаш улыт. Школышкына толмеке, специалист-влак нунын йочашт дене мутланат, моштымыштым ончат. А вара конкурс почеш ӱдыр-рвезе-влакым ойырен налына.

- Ялла гыч шуко йоча школыштыда тунемеш?

-  Ялысе йоча-влаклан интернатыште 180 вер. Школыштына 180 наре ялысе икшыве тунемеш, молышт олас гыч улыт. Мемнан тӱҥ задачына – йочан ял але ола гыч улмыжым огыл ончаш, а талантым кычалаш. Садлан чылаштымат пагален ӱжына да вучена.

- Йочалан вияҥашыже, мастарлыкшым нӧлташ могай йӧн пуалтеш?

- Нуно тыште тунемыт, интернатыште илат, чылажат оксам тӱлыде. Спортзал, концерт, хоровой зал-влак улыт. Вич гана пукшена, йоча-влак дене классым вуйлатыше деч посна кок воспитатель занятийым эртара. Кажне тунемше дене специалист-влак посна заниматлат, тидлан оксам тӱлыман огыл. Марий Эл Республикын правительствыже талантан йочам куштымаште оксам огеш чамане.  Республикым вуйлатыше Александр Александрович Евстифеевлан тауштена.  Тудын поро сугыньжылан кӧра 1 сентябрьыште театрально-литературный направлений почылтеш.

- Иктаж-могай льгото уло мо?

- Льгото шотышто ойлаш гын, 66 еҥ яра кочкеш, нуно шуко шочшан еш гыч улыт.

- Школым тунем пытарыше выпускникда-влак нерген пален шогеда мо?

- Мемнан школын ойыртемжак тыгай: тунемшына-влак школ деч вара кушко тунемаш каят – ончылгоч палат. Музыкант-влак тӱҥ шотышто музыкальный училищыш пурат, художник-влак – художественныйыш, куштызо-влак – тӱвыра да сымыктыш колледжыш.  Ме Марий Эл Республикылан кадрым куштена, туге гынат Москошкат, Озаҥышкат да вес олалашкат тунемаш шке профиль дене пурат.

- Тендан статистике почеш, мыняр выпускникда ончыкшым вес оласе вузлаш тунемаш пура?

 - Тений 9-ше классым 17 йоча тунем пытара, 15 икшыве Йошкар-Оласе музыкальный училищыш умбакыже тунемаш пура, ик йоча Казаньыш каяш шона, а икте Москваш кайышаш.

- Кызытсе тунемше-влак молан шӱман улыт?

- Куштызо йоча-влак кызытсе саманлан келшыше куштымашым йӧратат, ончыкылык сӱретче-влак эрыкан теме почеш радынам возаш утларак кумылан улыт, а музыкант-влаклан, поснак рвезе-шамычлан, военный тематике чоныштлан лишыл, школ деч вара шукынжо военный музыкальный училищыш пурынешт. Йоча йоча гаяк улыт: модыт, куржталыштыт, вашла келшат. Ме тунемшына-влакым чот йӧратена. Нунын верч тыршена. Каласыман: чыла туныктышын категорийже уло. Кӱшыл категориян вич туныктышо да икымше категориян 13 туныктышо пашам ыштат.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: