"Мыланна латкудыт" рубрик, 2018 ий, Пеледыш тылзын 29-ше кечыже

Йочадам осал увер деч аралыза

Статьян авторжо Анастасия Эманова

Могай увер йочан тазалыкшылан эҥгекым конда? Роспотребнадзорын Марий Элысе управленийже умылтара.

Йочан психикыже тӱрлӧ уверым ушышкыжо пеш вашке пышта. Лачак йоча годым йырым-йырысе тӱня нерген умылаш тӱҥалеш, уым пален налаш, икте-весе дене мутланаш, келшаш тунемеш. Йоча личность семын кушкеш. Тидлан кӧра тӱрлӧ уверын верже кугу.

2010 ий 29 декабрьыште лекше «О защите детей от информации, причиняющей вред из здоровью и развитию»  №436-ФЗ почеш информационный продуктлан СМИ, печать, аудиовизуальный продукций-влак, ЭВМ-лан да данный базылан келшыше программе-влак, тыгак тӱрлӧ мероприятийлаште, информационно-телекоммуникационный ден куснылшо радиотелефонный связь сетьлаште шаркалыме увер-влак шотлалтыт.

Информаций пайдалат, удат лийын кертеш.

Йочан тазалыкшылан да вияҥашыже  эҥгекым кондышо информаций-влак кок тӱрлӧ лиеш: йоча-влак коклаште шаркалаш чарыме увер-влак да йоча-влакын ийготыштым шотыш налын, шаркалаш чарыме информаций.

Йоча-влак коклаште шаркалаш чарыме информаций-влак улыт:

  • шке тазалыклан але илышлан эҥгекым кондаш, осал пашам ышташ таратыше увер;
  • наркотический средствым, психотропный да (але) аҥыртарыше веществам, тамакым, кочывӱдым тамлен ончаш, азартный модыш дене модаш, проституций дене заниматлаш, уремыште перныл але кӱчен кошташ кумылаҥдыше увер;
  • ӧкымлымашым да (але) осал пашам ыштымым чыныш лукмо, еҥ-влакым але янлыкым орландараш кумылаҥдыше увер; исключений лийын кертеш тыгай случай годым, кудыжым Федеральный законышто шотыш налме.
  • еш поянлыкым йӧрдымылан шотлышо, нетрадиционный сексуальный отношенийым пропагандироватлыше да ача-ава да (але) вес еҥ деке пагалыдымашым лукшо увер;
  • противоправный койышым чынлан шотлышо увер;
  • цензурный огыл мутым кучылтман увер;
  • порнографий сынан увер;
  • противоправный действий годым эҥгекыш логалше ийготыш шудымо йоча нерген (тудын фамилийжым, лӱмжым, ача лӱмжым, фотожым да видеосӱретшым, тудын ача-аважым да моло законный представительжым, шочмо кечыжым, йӱкшын аудиозаписьшым, илыме вержым, тунемме але паша вержым, йочан личностьшым пеҥгыдемдаш полшышо моло тӱрлӧ информацийым) увер;

Йоча-влакын ийготыштым шотыш налын, шаркалаш чарыме информаций:

  • осал паша, физический але психический насилий, преступлений але вес антиобщественный действий нерген каласкалыме але сӱретыште ончыктымо увер;
  • йочам лӱдыктышӧ, паникым лукшо увер;
  • вате-марийла малымым ончыктышо сӱретан, каласкалыман информаций;
  • вурседылме мутан да шомакан увер.

Йочан тазалыкшылан эҥекым кондышо, кӱлдымӧ информаций деч йочам кузе аралыман? Йодышлан вашмутым педагог-психолог Ольга Макарова пуа:

-  Ача-авалан икшыве компьютерым, планшетым, телефоным кучылтмыж годым мом тушто онча, могай материалым лудеш эскерен шогышаш.

Шкем пытараш кумылаҥдыше, ӧкымлаш таратыше, икманаш эҥгекым кондышо информацийым пуышо интернет-ресурс-влак спискым ыштыза да тудым йочалан ончаш чарыза.

Кызытсе саманыште сотосвязьын операторжо-влак кугыеҥлан йоча тарифым ышташ темлат. Тидлан кӧра ача-ава йочалан интернетыш лекташ чарен, йоҥгыр ден смс-ым настроитлен кертеш. 

Иктым шарныман: йочам изирак улмыж годым эскераш лиеш гын, кугуракше годым тидым шукташ неле. Садлан шкешотан расписанийым ыштыман. Ешартыш занятийыш коштыктыман. Икшыве яра жапшым пайдалын эртарышаш. Уремыште перныл кошташ але компьютер ончылно шуко жап шинчаш кумылжо лекшаш огыл.

Подросткылан чон-кумыл паша вияҥашыже полша. Спорт, творчестве, конструкторство… – тек чонжылан лишыл пашам шке ойырен налеш.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: