"Сылнылык тӱня" рубрик, 2018 ий, Пеледыш тылзын 22-шо кечыже

Муренна, куштенна, модынна

Статьян авторжо Анастасия Эманова

16 июньышто Йошкар-Олаште чапле Пеледыш пайремым эртарышна. Чевер кече, йоча-влакын юарлыме йӱкышт, шыргыжше чурий-влак чоным вӱчкеныт. Пайрем чынжымак оҥай да весела лийын.

20180616_122919Йӱла почеш 11 шагатлан Ленин лӱмеш тӱвыра полат воктеч кугу колонно Ленин площадьыш М.Шкетан лӱмеш Марий драме театр деке ошкыльо. Тыште Йошкар-Ола, республикысе чыла район, тыгак Пошкырт, Киров, Одо кундемла, эсогыл икымше гана Эстоний гыч делегаций-влак лийыныт. Площадьыште Марий Оньыжа Эдуард Александров ден тӱҥ онаеҥ Александр Таныгин Пеледыш пайремым торжественно почыныт. Марий Эл Республик Правительстве председательын икымше алмаштышыже Михаил Васютин калыкым шошо ага пашам пытарыме дене республикым вуйлатыше лӱм дене саламлен. Тудо ойлен: «Пеледыш пайрем – марий калыкын ик эн йӧратыме пайремже. Куандара: тудым Марий Элыште веле огыл, Российысе моло регионыштат пайремлат». Варажым Михаил Зиновьевич тӱн онаеҥ Александр Таныгиным Марий Эл Республикын тӱвыран сулло пашаеҥже чап лӱмым пуымо дене саламлен.

Кугыжаныш Думын депутатше Сергей Казанков пайремыш толде кертын огыл. «Марий мландыште пашаче еҥ-влак илат, мландым куралыт, вольыкым ашнат. Икымше айдемын – Адамын – эргыже-шамыч вольыкым ашненыт. Юмо ялозанлык пашам ыштыше-влакым йӧрата. Садлан пасу пашам ыштен пытарымеке, сайын канаш кӱлеш», - каласен депутат.

Пеледыш пайрем годым республикысе шошо ага пашам иктешлыме. Ялозанлык да продовольствий министр А.Гречихо ойыртемалтше-влаклан сайын пашам ыштымыштлан тауштен да нунылан пӧлекым кучыктен. Эн сай муниципальный районлан У Торъял районым шотлымо. Район администрацийым вуйлатыше Василий Блиновлан министр тауштымаш серышым да кубокым пуэн. Эн сай предприятий-влак радамыш тений У Торъял районысо «1 Май» колхоз, Медведево районысо «Шойбулакский» ден «Семеновский» племзавод-влак логалыныт. Эн сай механизатор-влаклан «Семеновский» племзаводын тракторист-машинистше Сергей Рябчиковым, «Куженерский» озанлыкын тракторист-машинистше Николай Фоминыхым да «1 Май» колхозын механизаторжо Геннадий Малининым шотлымо.

Чапле кудо

«Кудо» выставке-конкурсышто 13 район участвоватлен. Тушеч ик кудыжо Киров кундемысе Кикнур район гыч «лийын». Кажне участник шке кудыжым пеш сылнын сӧрастарен, тутло кочкышым ямдылен да марий калыкын йӱлаже-влакым модын ончыктен. Мутлан, Кужэҥер район Кугу Ляждӱр ялысе тӱвыра пӧрт пеленысе «Марий сем» фольклор ансамбль Семык пайрем йӱла дене палдарен.

IUSHo07afPMШернур район Кукнур тӱвыра пӧртын пашаеҥже-влак у пучымыш пайремым ончыктеныт. «Мероприятийлан чот ямдылалтынна. Тӱрлӧ шӱраш гыч пучымышым шолтенна, когыльым кӱэштынна. Ты пайремым марий калык ожнысек пайремла.  У шурным поген налын, тудым вакшыште йоҥыштен, ложашым ыштеныт. Ложаш дене угиндым кӱэштыныт гын, шӱраш дене пучымышым ямдыленыт. Пучымыш дене кылдалтше шуко калыкмут уло. Мутлан, «Пучымышым ӱй дене от локтыл», але весе: «Огым манше, эн шуко пучымышым кочкеш» да молат. «Пеледыш» калык ансамбльна уна-влакым муро дене вашлиеш. Коллективланна – 20 утла ий. Тудым Анатолий Филиппович Конаков вуйлата», — ойлыш Кукнур тӱвыра пӧртын художественный вуйлатышыже Нелли Петровна Тойшева.

У пучымыш пайрем йӱла мылам келшыш. Шӱраш гыч тынар тӱрлӧ кочкышым ышташ лиеш манын шоналтенат омыл. Содыки марий национальный кухньо пеш поян да пайдале. Шернур районын участникше-влак кудышко пурышо кажне еҥын кумылжым савырен моштеныт. Пучымыш мелна, куэ вӱд дене сийленыт.

Морко районын кудыжо поснак чот чапле лийын. Моло район дене таҥастарымаште ӱстембалныже эн шуко сий улмыла чучо. Морко участник-влак тӱвыт монча йӱлам ончыктышт. Нуно «Кудо» конкурсышто икымше верым налыныт.

Пеледыш гай марий ӱдыр

Пеледыш пайрем годым  «Марий ӱдыр» конкурсышто У Торъял, Шернур, Звенигово, Морко районла, Йошкар-Ола, Татарстанысе Набережный Челна ола да Киров кундем гыч толшо ӱдыр-влак участвоватленыт. Нуно шочмо йылмым палымыштым, мастарлыкыштым, олыкысо пеледыш гыч мотор вуйшӱдышым пидын моштымыштым ончыктеныт. Нине конкурслам иктешлыме деч вара эн мотор да ушан марий ӱдыр лӱмым Анастасия Минеева сулен (тудын нерген «Улам мый Рве-зы-лык» лаштыкыште лудса).

«Этно-модо» дизайнер-влакын вургемыштым ончымаште Евгения Кошкина ойыртемалтын. Тудын вургем коллекцийже-влак кызытсе саманлан келшыше улыт. Джинс тувырышто марий тӱр тыге келшен толеш манын, кӧ шонен? Женя экспериментым ышташ огеш лӱд. Кызыт утларакше пайрем годым марий вургемым чият. А Е.Кошкинан ургымо марий сынан вургемжым кажне кечын чияш лиеш. Женя шкежат марий тӱран сумка дене пашаш коштеш.

Пырля веселитленна

Могай гына площадке ты кечын пашам ыштен огыл. Ик вере пӧръеҥ-влак пикш дене лӱйкаленыт, чимарий кучедалмаште вийыштым тергеныт. Вес вере гармонист-влак кӧ эн мастарын шоктен моштымыштым ончыктеныт. Ты конкурсышто Параньга район гыч самырык гармонист Игорь Горинов лийын. Тудын нерген шке жапыштыже газетышкына возенна ыле. Чарла кремльыште «Пелыдыш fest» каныме да веселитлыме программе куандарен. Туштак тӱрлӧ мастер-класс, модыш эртаралтыныт.

Йошкар-Олан кажне лукыштыжо манме гаяк марий муро йоҥген. А марий тувыран еҥ-влак олыкысо пеледыш гай койыныт.

Сеҥымаш бульварыште шке кид дене ыштыме  тӱрлӧ сатум ужаленыт. Теве Шернур район Тамшэҥер ялысе «Унавий» кызытсе марий тӱр калык студий шке сатужым темла. «Студийна 2004 ий годсек пашам ышта. 2011 ийыште калык лӱмым пуэныт. Студийыште кумытын ыштена. Тӱрым машина полшымо дене огыл тӱрлена. Чылажат шке кид дене ышталтеш. Садлан пашалан жап шукырак кая. Мутлан, пӧръеҥ тувырыш тӱрым арня жапыште тӱрлена. Кажне ийын Йошкар-Оласе Пеледыш пайремыш толына. Налше шагалрак, но йодышт, ончен кайыше-влак шукынак улыт», – каласыш студийым вуйлатыше Ольга Павловна Антропова.

Пеледыш пайремым пырля веселитлен, мурен-куштен, тӱрлӧ таҥасымаште участвоватлен, сайын эртарышна, у пашалан вийым погышна.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: