"Саман" рубрик, 2018 ий, Сӱрем тылзын 2-шо кечыже

Рӱмбалгыше кас ден волгыжаш вашкыше эрын вашлийме йӱдым

Статьян авторжо редактор

Тунемме ий пытен. Школышто пытартыш йыҥгыр деч вара, вуз ден моло тунемме верлаштат выпускной бал-влак эртаралтыныт. Тиде пагытыште эн кугу пайрем Санкт-Петербург олаште эрта. Выпускник-влакын пайремышт «Алые паруса» маналтеш. Тений тудо витлымше гана эртен. Тӱжем дене тунемше, уна коклаште Марий Эл гычат ӱдыр-рвезе-влак лийыныт.
Тидым ужаш да шижашак кӱлеш
DSCN0201
Российын йӱдвел рӱдолаже – Санкт-Петербург – ужын кошташ йӧратыше шӱм-чонем шукертак тарватен, шкеж деке ӱжын, но але марте миен толаш йӧн лийын огыл ыле. Тений шонымаш шукталте. Вигак каласаш гын, шке моторлыкшо, кугытшо дене ола мыйым куандарыш, ӧрыктарыш. Россий нергенат шонымаш утларак вияҥе: ме чынжымак кугу, виян элыште илена, мемнан шуко сай йӱлана уло.
Мо дене вара тудо кумылым савыра? Тыште южшак, атмосферыжак куштылгын чучеш. Москва дене таҥастарен ончалаш гын, тушто мылам «шӱлаш» нелырак — шуко еҥын тыге ойлымым колынам: чылажат «шолеш», еҥ-влак эре ала-куш вашкат, машина дене чарныде кудалыштыт. А Санкт-Петербург кугу гынат, утларак шып олам ушештара, тыште айдемылан илаш ласкалык улмыла шижалтеш. Тетла утым мокташ ом тӱҥал, могай кумыл дене тушеч пӧртылмем кок-кум корно гыч умылаш куштылго, шонем. Миен коштмо деч вара Санкт-Петербург чынжымак «культурный столице» манын пеҥгыдемден каласыме гына шуэш.
Мом «кушкыжаш»?
Марий Эл гыч мо дене вара Питерыш логалаш лиеш? Эн писе транспортшо самолёт, конешне. Тӱлаш окса ситышын гын, Озаҥ але вес ола гыч чоҥешташат лиеш. Поезд дене Чебоксар гыч каяш йӧнанрак. Еш дене тарванымеке, машина дене кудалын, корно роскот иземеш. Но мондыман огыл: тыглай машина корно деч посна эше тӱлыман уло. Кок тӱрлӧ транспортшо денат сутка жапыште миен шуаш лиеш.
Фанат ешыште
Кугу олаш мийымек, тоштерыш але моло тӱвыра полатыш пурен лекме шуэш. Ты гана тӱжвач ончен коштмат, тӱрлӧ калык дене вашлиймат ситышын чучо. Невский проспектыште эртет – кок могыр гыч кӱкшӧпӧрт-влак шке архитектур ойыртемышт дене ончаш таратат, нуно икте-весышт дене ушалтыныт, кужу пырдыжым ушештарат. Но тӱжвал сынже кажныжын шкешотан. Чыла тиде моторлыкым айдеме ыштен! Кушеч тынар вийже?
Кызыт Российыште футбол дене Тӱнямбал чемпионат эрта. Тӱрлӧ элласе спортсмен-влакым Санкт-Петербургысо стадионыштат вашлийыт. Мемнан мийыме кечын Бразилий ден Коста-Рика модын, икымшыже 2:0 счет дене сеҥен. Бразилий гыч толшо-влак пеш шукын ыльыч, шке национальный флагыштым нумалын, нарынче-ужар вургемышт дене ойыртемалтыныт. Такше шып улыт, но пелештет гын, але фанат семын куан кумылетым ончыктен кычкыралат гын, вашке «ылыжыт».
Ола покшелне фанат-влаклан посна кумдыкым ойырымо, тушко нимогай пропуск деч посна пураш лиеш. Икмыняр кугу экраныште футбол матчым ончыктат. Вес элла гыч толшо болельщик-влак пеленышт семӱзгарымат (тӱмырым ушештарыше, мутлан) конденыт. Шӱргым тӱрлӧ семын чиялтыл коштыт, кӧжӧ ойыртемалтшын чиен –Вӱдкоча гай коеш. Тыге Санкт-Петербургышто лийме икымше кече футбол дене кылдалтшын эртыш.
Ал парус, Ош йӱд
Шуко тӱжем калык дене пырля футбол фанат-влак 23 июньышто выпускник-влакын пайремыштышт лийыныт. «Алые паруса» тений витлымше гана эртен. Чылаже 80 тӱжем наре выпускник лийын манын палемдат. Дворцовый площадьыште кандаш шагат кастене кугу концерт лийын, чапланыше лӱмлӧ мурызо-влак калыкым куандареныт.
Пелйӱд вашеш тиде кечын йӱдвел рӱдолаште малыше уке гаяк, пуйто чылан уремыште улыт. Нева сер, тудын гоч шуйнышо икмыняр кӱвар (нӧлталалтде кодшыжо) калык дене темеш. Ик шагат йӱд шумо деч ончыч кугу тулсавыш уло олам волгалтара. Фейерверк пудештаралтме тул йӧн денак «Алые паруса» возалтеш. 20 минут наре лӱйкален ситарымек, Нева эҥер толкын коклаште эн вучымо «уна» — ал парусан пуш – ийын лектеш. Шкеже чевер тӱс дене чыла могырымат волгалтеш, йӱкым луктеш, калыкым куандара. Тыгодым лӱшкышӧ-влак шукынжо ик жаплан шыпланат – тиде татыште кӧ мом шонен мужедеш гын, тудо шукталтеш, маныт.
Эше ик оҥайже – олам пычкемыш ок левед, вет тиде жапыште Санкт-Петербургышто Ош йӱд озалана. Рӱмбалгаш тӱҥалше кас ден волгыжаш вашкыше эр пуйто икте-весыштыммуыт да, чеверласыдеак, ош кечымвашлийыт. Пӱртӱсын кумылым налын моштышо тыгай ойыртемле татыште кузе от куане! Шулдыраҥат! Тиде шижмашым адакат кажныже шкемоштымыж семын почын ончыкта: кӧ мура, а кӧжӧ шыргыжеш, кӧ шып эрта, а кӧжӧ машина салон ӱмбалне кушта. Лӱддымыракше але подылшыжо Нева вӱдышкӧ пуренат, юапым налнеже. Мут толмашеш, тиде кечын кевытлаште аракам але спиртан йӱышым огыт ужале, кафе, барыште гына «веселаҥаш» лиеш.
Марий Элым чапландарыше-влак
Санкт-Петербургыш мийыме годым эше ик торжественный пайремыште лияш логале. С.М.Киров лӱмеш военно-медицинский академийын выпускникше-влаклан дипломым кучыктеныт, лейтенант званийым налыныт. Саламлаш толшо преподаватель, Россий обороно министерстве, губернаторын администрацийже гыч кугу уна, ача-ава да моло тӱшка калык ончылно врачын клятвыжым ойленыт. 12 выпускник шӧртньӧ медалян лийын. Нунын коклаште Йошкар-Ола гыч Ярослав Васильев Йошкар диплом дене тунем пытарен. Чылаже Марий Эл гыч ты академийым тений кок рвезе да ик ӱдыр тунем лектыныт. Нунын нерген лишыл номерыште посна возена.
Анастасия Преснякова, Йошкар-Ола гыч: «С.М.Киров лӱмеш Военно-медицинский академийын выпускникше, медицине службын лейтенантше манмым ме куд ий вученна! Теве ынде – диплом кидыште. Куанымаш, кугешнымаш мемнам веле огыл, ача-ава, родо-тукымым, преподаватель-влакымат куандарен. Мый тиде кечын чылалан тауштенам. Тунемаш куштылго лийын огыл, но ме чытенна, сеҥенна. Выпускной кас Ал парус пайрем кечын лийын. Тынар тӱрлӧ волгыдо тулсавышым мый илышыштем нигунам ужын омыл, тиде пиал тат лийын.»
Александр Рыбаков, Йошкар-Ола гыч:
«Ал парус – Питерыште илыше выпускник-влаклан кугу кеҥеж пайрем. Тидым школышто тунемше-влак икымше класс гыч вучат. Мыят академийым тунем пытарыме годым икымше гана тиде пайремыште лийынам. Пелйӱд, но нигӧ огеш мале — уло Нева эҥер ӱмбалне калык Ал парусан корабльым вучат. Тиде куаным тушто лиймеке гына шижат. А кунам выпускник семын тиде пайрем тыйын лӱмешат эртаралтеш манын умылет, изиш кугешнашат тарата.»
Эдуард Иманаев.
Аторын
фотожо.
Санкт-Петербург олам, ойыртемалтше архитектуран полат-влакым ончал савырнаш эше ик сай йӧн уло – вӱд ӱмбалне катер дене ийын эрташ ик еҥлан 500 але тылеч утларак теҥге кӱлеш. Ола покшелне шинчын, канал дене эрташ, Невашке лекташ лиеш.
DSCN0137

DSCN0119

DSCN0202

DSCN0177

DSCN0155

DSCN0153

DSCN9881

DSCN9871

DSCN0105

DSCN0216

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: