"Сылнылык тӱня" рубрик, 2018 ий, Кылме тылзын 28-ше кечыже

У лу:мым сулышо

Статьян авторжо Эльвира Терентьева

Эртыме корно

Министр-влак Советын 1968 ий 15 февральысе пунчалже почеш М.Шкетан лӱмеш драме театрым музыкально-драматический театрыш савырат. Тудым 1969 ий февралыште «Акпатыр» опер дене официально почыт. А 1972 ийыште М.Шкетан лӱмеш драмтеатр ден Марий музыкальный театрым посна ойырат.

Кызытсе театрыште 308 еҥ пашам ышта, тышеч 200 наре еҥже – творческий состав. Театр кажне ийын келшыше репертуарым темла. Театр искусствым йӧратыше-влак кажне гаяк оперыш да балетыш залыш лыҥак погынат. Сценыштыже П.Чайковскийын «Пиковая дама», Н.Римский-Корсаковын «Царская невеста», «Ночь перед Рождеством» классический опер-влакым колышташ да ончаш лиеш. С.Прокофьевын «Любовь к трём апельсинам», Н.Римский-Корсаковын «Кащей Бессмертный» да шуэнрак ончыктымо моло сценический произведений-влакымат ужына. Пытартыш жапыште кумдан палымыш савырныше «Кармен» (Ж.Бизе) ден «Иисус Христос – суперзвезда» (Э.Уэббер, Т.Райс) опер-влакат шындалтыт.

Балетный репертуарыште классике ден современный хореографий улыт. Мемнам артист-влак кажне ийын П.Чайковскийын «Лебединое озеро» ден Э.Лазаревын «Мастер и Маргарита», С.Прокофьевын «Ромео и Джульетта» произведенийлашт дене куандарат. Российыште Э.Сапаев лӱмеш опер да балет театрыште гына К.Орфан триптихше («Кармина Бурана», «Катулли Кармина» да «Триумф Афродиты») тӱрыснек шындалтеш.

Театрын труппыжо моткоч талантан еҥ-влаклан поян. Пытартыш жапыште тудо балетым Москошто да Сочиште «Летние балетные сезоны» фестивальлаште ончыкта.

2002 ий годсек театрыште Галина Уланова лӱмеш фестиваль эртаралтеш. Каласыман: тӱня мучко ты лӱмым чапландарыше фестиваль ты театрыште гына лиеш. Тушко Кугу, Мариинский да моло театр-влакын уста артистышт уло кумылын толыт.

Опер искусствын «Зимние вечера» фестивальыштыжат Кугу да Михайловский театр-влакын солистышт участвоватлат.

Театрын сеҥымашыж нерген Россий да тӱрлӧ элыш миен коштмо гастроль-влак ойлат. Мексикыш, Германийыш, Китайыш, Английыш да моло эллашке миен коштыт. Тӱрлӧ тӱнямбал конкурс ден фестивальыште ятыр наградым налыныт. Прима-балерине Ольга Челпанова ден премьер Константин Коротковлан Сеулышто да Веныште шӧртньӧ медальым налыныт, Сочиште, Красноярскыште да Москошто прима-балерине Екатерина Байбаева – ший да той медаль-влакым. 2016 ийыште О.Челпановалан «Балет» журналын «Звезда» номинацийыштыже «Душа танца» призым пуэныт.

Ты ийынак труппо Россий Правительствын Фёдор Волков лӱмеш «За вклад в развитие театрального искусства» премийын лауреатше лийын. Коллективым кумдан палыме мероприятийлашке – Каннысе руш искусство фестивальыш, Венецианский фестивальыш да моло вереат –  ӱжыт.

Европа дене иктӧр ошкылаш манын, театрын художественный вуйлатышыже Константин Иванов 2011 ийыште «живой» манме декорацийым да канде кава йымалне спектакль-влакым ончыктымашым илышыш шыҥдараш пижеш. Нине постановко-влак республикын тӱвыра ден туристический илышыштыже кугу событийлан шотлалтыт.

Премьерыште

Э.Сапаев лӱмеш опер да балет театр Российыште эн сай лу музыкальный коллектив радамышке пура. Тений ты театр тургымышто ныл премьерым ямдыла. Тыгодым тӱрлӧ цехлаште пашам кыртмен ышташ логалеш. Теве кодшо шуматкечын ме ик премьержым ужна. Шижалтеш: республикыште ты театрым йӧратат, вет «Чодыра сем» («Лесная легенда») балетыш билет арня ончычак пытен ыле.

Куанле: ты балетым возышо композитор Анатолий Луппов премьерым ончыш. Тудо тений июньышто 89 ийым темен гынат, тышке толде кертын огыл. Спектакль пытымек, композитор сценыш лектын да артист ден тыште илыше еҥ-влаклан тауштен.

Балетмейстер-постановщик-влак – Константин Иванов ден Александр Зверев, балетмейстерын ассистентше-влак – Алла Александрова, Ольга Комлева, Ксения Царегородцева, Вероника Новикова.

«Чодыра сем» балет  Балет Лесная легендамоткоч ойыртемалтше. Тушто ятыр марий сем йоҥга, артист-влак икымше актыште ош вургемым чиеныт, туштыжо марий орнаментым тӱрлымӧ. Кокымшо актыштат куштызо-влакын костюмышт келшен толшо, ончышо еҥын шинчажым ок йымыктаре. Ты сомылым костюм шотышто художник Татьяна Изычева устан шуктен. Тӱшкан куштымаш моткоч чаткан да сӧралын коеш. Тылеч посна тӱҥ партий-влакым куштышо артист-влакат пеш сайын ончалтыч. Аксайым Артём Веденкин моткоч чеслын келыштарыш. Тудын мужыржым – Эрикам – Кристина Михайлова куштен. Нунын кажне движенийыштым эскерен шинчыме годым зритель йӧратымаш ден ласкалыкым, вургыжмо чоным ончыктен моштымыштым шижеш. Кереметым Сергей Шабруков куштыш. Артистын раш, трук ыштыме движенийлаж гоч осал шонышан персонажын койышыжо вигак коеш. А Шайви рольышто Екатерина Байбаева лийын. Ты герой Кереметлан полша, но тыгодым Аксайым йӧрата…

Кеч-могай спектакльым умылен налаш сценым сӧрастарымаш полша. Тыште шарча кӧргыштӧ куштымашым тудым кораҥден куштымаш алмашта, кечым я ик вере, я вес вере виктарыме. Тыште художник Борис Голодницкийын, тул шотышто художник-влак Николай Анисимов ден Валентина Николаеван надырыштым ончыктыман. Тыгодым артист-влак дене пырля ала-могай юзо да йомак шӱлышым ончышылан намиен шуктат. А кузе йытыран да ик татыште куштен моштат?!

Театрысе оркестрын артистше-влакын тӱрлӧ семӱзгарым шоктымышт чыла действийым умылаш полшат. Торашке йоҥгалтше сылнысем дене пырля сценыште торжалыкым, осаллыкым, шем вийым сеҥыме нерген ужына. Чыла тидыже илышыште чын йӧратымаш улмым почын пуа.

Спектакльым Марий Эл Республикым вуйлатыше А.Евстифеев толын. Тудо премьер дене саламлен, артист-влаклан сӧрал аршашым кучыктен.

DSC_0869

Константин Иванов (художественный вуйлатыше, тӱвыра министр):

- Мый ынде 19 ий Йошкар-Олаште пашам ыштем, а опер да балет театрлан 26 ий «служитлем». Мыйын шонымаште, кужу да неле корным эртымек гына, сай кӱкшытыш шуаш лиеш. Кеч-могай проект почеш пашам ыштыме годым цельышке шуаш тыршет. Тыгак ик проект гыч весе марте илет да тыге илышыште тӱрлӧ пашам шуктет. Театральный сферыште творческий инициативым да шке усталыкым премьерлаште, фестивальлаште, гастрольлаште ончыктена, шке цехыште коллеге-влак дене каҥашена. А таче эше у должность – илышемын эше ик историйже, кугу ответственность.

Кызыт культурым вияҥдымашын у этапше тӱҥалын. Южгунам коллегем-влаклан мый денем куштылгыжак огыл. Мый тидым умылем. Задачем – кажне кечын шуктен шогымо творческий процессым чын организоватлаш. Тиде кеч театрысе, тоштерысе але библиотекысе паша лийышт. Ме чыланат шке ончылан шындыме цельым шуктымо верч тыршена, тидлан йӧным кычалына да тӱшка вий дене сеҥымашлашке шуына. Чыла иканаште сай лийын огеш керт. Но ме, мыйын шонымаште, чын корнышто улына.

Любовь Добрынина (опер мурызо, меццо-сопрано):Добрынина Люба

- Тений театрланна 50 ий темын. Тиде — Марий кундемлан кугу событий. А театрыште пашам кызыт да ондак ыштыше-влаклан – уло илышышт. Мыйын ачам театрыш Горькийысе консерваторий деч вара толын. Тудын чыла илышыже театр дене кылдалтын. Но Озаҥ консерваторийыште тунеммем годым илышыже кӱрылтын, ме пырля пашам ыштен ышна шукто. Консерваторийым тунем лекмеке, театрыш тольым. Театрыштына шындыме спектакльлаште меццо-сопрано йӱклан келшен толшо чыла тӱҥ партийым муренам. Кодшо тургымышто ик эн волгыдо событийлан Бизен «Кармен» опержым шотлыман. Кармен партийым мураш меццо-сопрано йӱкан кажне мурызо шонен ила. Ты шонымашемым шукташ художественный вуйлатышына полшен. Тудо мемнан труппын вийжылан ӱшанен, да ме тиде ӱшанжым сулышна. Тений кеҥежым тиде спектакль дене Английыште гастроль дене коштна. Тунам театрна ты элыште икымше гана шке мастарлыкшым ончыктыш. Кызыт театр у кӱкшытыш шуын да академический статусым налын. Ме ӱшанена: театрын труппыжын ончыкылыкшо сай, да ме тӱвыра министр Константин Анатольевич Иванов дене пырля Йошкар-Олам Российысе культурный рӱдола семын чапландарена, шонем. Театрын вияҥме корныштыжо мыят шке надырем пышташ тыршем.

ЭЛЬВИРА ТЕРЕНТЬЕВА.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: