"Рубрик деч посна", 2018 ий, Теле тылзын 17-ше кечыже

Корно мундыра икте-весым уша

Статьян авторжо Вероника Мустаева

AV1A5759

Кодшо арнян корно мундырана мемнам Башкортостан кундемыш наҥгайыш. Нефтекамск олаште «Чолман» усталык ушемым ыштымылан 30 ий темме лӱмеш  Марий тӱвыра фестиваль эртаралтын. Тудым «Чолман» редакций пашаеҥ-влак кугу пайрем концерт дене мучашленыт. Тудо  регион-влак кокласе шкешотан марий тӱвыра фестивальыш савырнен.

Тений пайрем визымше гана лийын. Пайремым сӧрастареныт: Борислав Ашиев («Пограничный муро» тӱнямбал фестивальын лауреатше), «Яндар памаш» (Йошкар-Ола), «Памаш» (Свердловск кундем)  фольклор ансамбль-влак;  «Ший оҥгыр» (Калтаса села), «Шӱдыргорно» (Нефтекамск ола), «Элесия» (Шаран села) мурышо коллектив-влак, «Йоҥгалтыш» дуэт, «Талисман» (Краснокам район, Коян села), «Дружба» куштышо ансамбль-влак (Нефтекамск ола).  «Кугарня» газет редакцийын пашаеҥже-влакат ӧрдыжеш кодын огынал. Редакций лӱм дене тӱҥ редактор Эдуард Иманаев  пайрем дене саламлен, а Алена Яковлева мурпӧлекым ыштен.

Концерт жапыште «Мотор ӱдыр» конкурсышто сеҥыше-влакым палемденыт: Ангелина Апалева, Виктория Исламова (Шаран район), Юлия Ялитова (Бирск ола). Тыгак «Чолман» газетын чолга йолташыже-влаклан: Филипп Байтуковлан, Надежда Минаевалан, Галина Ахметшиналан – тауштымаш кагазым кучыктеныт.

Кажне коллективын – шке ойыртемже, ямже. Чылашт нерген шуко каласаш лиеш, но Свердловск кундемысе ансамбль нерген поснак ойлымо шуэш. Нунын мурышт ойган, чоныш логалше, шуэн вашлиялтше улыт.

Пайрем кас молгунамсе семынак гармонь почеш кандыра тусо марий-влак дене куштымаш дене пытыш.  Концертым ончаш толшо-влакат марий вургем дене лийыныт! Тидым ужын, кугешнаш веле кодеш! Тора кундемыште илат гынат, огыт вожыл, а тидыже эн кӱлешан!

Калтаса, Калтаса, мом гын тудо каласа?

Эрденак корнышко лекна. Эн ондак Актыган школышто вашлиймаш лийын. Школ изи, чатка, чылан вашла палат.

1996 ийыште Калтаса села гыч кондымо пура дене школым нӧлтеныт. Кызыт школышто 1- 9-ше класслаште 96 йоча тунемеш, 13 туныктышо пашам ышта. Марий йылме ден литератур урокым 1-ше класс гычак тунемыт, 9-ше класс деч вара марий йылме дене экзаменым кучат. Школым 2012 ий годсек Нина Валерьевна Апканиева вуйлата.

Урок деч вара тӱрлӧ кружок пашам ышта: йоча-влак тӱрлат, пидыт, пу гыч пӱчкедат. Илья Камаевич Ивашкин труд урокышто  тӱрлӧ кидпашалан туныкта. Мастерскойышто изи шондыкым, кӱнчылавондым, пурам йӱмӧ коркам ужынна. Мийымына годым 6-шо ден 7–ше класслаште тунемше-влак школ  ончылно Йӱштӧ кугыза ден Лумӱдырым ыштат ыле. Йоча-влак труд дене районысо олимпиадылаште шке вийыштым тергат, сеҥышыш лектыт. Тений тунемше-влак 1-ше да 2-шо верла дене пӧртылыныт.

Школышто Шорыкйол, Ӱярна, Кугече пайрем-влакым эртарат. Шукерте огыл марий спектакльла гыч сценке-влакым ончыктеныт.

Павасола школыштоDSCN6772

Павасола школ ончыко миен шогалмеке, йомакыш логалме гай чучо. Школ кудывечыште лум дене ыштыме изи пӧрт, сӧсна да моло янлык шинчалан пернышт. Школ окна гыч тунемше-влак мемнам ончат, ӧрын-вожылын кидыштым рӱзат. Марий вургеман тунемше ден туныктышо-влак кинде-шинчал дене мемнам вашлийыч. Вашлиймашыш школышто тунемше-влак веле огыл, тыгак «Кугарня» газетым шуко ий лудын шогышо-влакат погыненыт ыле. Марий Эл нерген тӱрлӱ йодышлан икшыве-влак кумылын вашештышт. Нунылан «Кугарня» газет деч пӧлекым кучыктышна. Ончылгоч пуэдыме газетымат тӱткын ончен лектыч.

Павасола школым 2004 ий годсек Лидия Михайловна Атналина вуйлата. 14 туныктышо пашам ышта, 120 тунемше уло. Йоча-влакым вич ял гыч ик автобус дене шупшыктат. Лишыл жапыште эше ик автобус толшаш. Школ кыдалаш шинчымашым пуышылан шотлалтеш, но тений 10-11-ше классла уке, сандене 9-ше класс марте веле туныктат. Школышто марий йылмым шочмо йылме семын тунемыт, сандене Йошкар-Олаш олимпиадыш чӱчкыдын толыт, призовой верыш лектыт.

Тунемше-влак спорт дене виян улыт. Урок деч вара волейбол, ече, шахмат кружоклаш коштыт. Икмыняр тунемше спорт мастер лӱмым налын.

Тылеч посна школ коллектив «Российын эн сай 100 школжо» конкурсышто шке вийжым терген, диплом да медаль дене палемдалтын.DSCN6699

«Кугарня» концерт дене вашка

Ик вер гыч вес верыш коштын, касат шуо, а мемнам тиде кечын кок концерт вучен. Икымше концерт Шоръял клубышто лийын. Клубым шукерте огыл гына ачалыме. Фойеште кӱварым алмаштеныт, пырдыжым чиялтеныт. Олмыктымо деч вара «Кугарня» газет редакций концертым эн ончыч ончыктен. Концертыште С.Байназов,  С.Зайнитдинов, Р.Искакова, В.Краснов муреныт. «Кугарня» газет пашаеҥ-влакын концерт ден вашлиймашым эртарымышт деч посна вес сомылышт – газет дене палдараш. Ончаш толшо-влак мутланымашыш писын ушнышт. Калык шуко огыл ыле гынат, изин-кугун кумылым нӧлтышт.

Амчемучашыште телымат шокшо

Амчемучашыште клуб ончылно калык шуко ыле. Изижат-кугужат, самырыкшат-илалшыжат погыненыт. Жапым шуйыде, концерт тӱҥале веле. Калык поро кумылан, кушташ йӧратыше. Лӱдын, вожыл шогыде, муро почеш кушташ лектыт. Модмашке   рӱж-ж ушненыт.

Концерт пытымеке, фойеште  гармонь сем почеш тыге куштеныт – ончен кӧранет. Клубыште зал изи огыл гынат, вер шагал ыле, но пайрем кумыл эше кок кечылан ситен, шонем.

Вашиймаш оҥай ыле, концерт деч вара кандыра куштымаш – Пошкырт марий-влакын эн йӧратыме куштымашышт манын, эше ик гана шижым. Нимогай пайрем тиде куштымаш деч посна огеш эрте. А кузе куштатше! Малышым помыжалтат.

Амчемучаш ял калык куштен-мураш велет огыл,  унам вашлийын сийлымаштат тале. Нунын деке пурен, шужышо нигунам от кай. Пуйто таче огыл, а шукертсек ваш палыме лийынна.

Тыге кок кечаш командировкына эртен кайыш. Пошкырт мланде лишыл огыл, но миен толмо шерге! Марий Эл деч ӧрдыжтӧ илыше-влак деке миен коштат, нунын кутырымо ойыртемыштым колат –  уым пален налат. Уремыште модын куржталше ньога-влакын марла мутланат, эшеат куандара, но тыгодымак шканем намысын чучеш.  Тора кундемыште марий йылмым чотрак пагалат, марла кутырат, марий йылмым тунемыт, а Марий Элыште  марий улмышт деч  пуйто вожылыт, марла огыт кутыро.

Иктешлен каласаш гын, корно мундырам ч¢чкыдынрак  торашке кудалтыман. Тунам мемнанат шонымаш вашталтеш, тора кундемыште илыше-влакат куанат. Толын-каяш кумылыштат лектеш, меат нунын нерген шукырак пален налына. Марий калык тӱня мучко пеш кумдан шаланен пытен гынат, ваш полшен, миен коштшаш улына. Ме ик еш гай улына, ме марий улына!

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Сайтыш пураш: