"Илыш йогын" рубрик, 2018 ий, Теле тылзын 7-ше кечыже

Марий Элын кечылаже — Федераций Советыште

Статьян авторжо Ирина Ямбаршева

3-5 декабрьыште Российысе эн кÿшыл законодательный органыште Марий Эл Республикын кечыже-влак эртеныт. Тыгай мероприятий республикнан 100 ияш лÿмгечыже лишеммым поснак шижтара, пайрем сай кÿкшытыштö эрта манын шонаш тарата. Марий кундемын шкешотан, ойыртемалтше улмыжым сенатор-влак кум кечыште видеосюжет але слайд полшымо дене гына огыл, а тушко мийыше делегат-влакын каласкалымышт, кумда выставке гоч утларак пален налыныт. Тыгайже 25 ий жапыште икымше гана эртаралтын. Делегацийым Марий Эл вуйлатыше А.Евстифеев вуйлатен.

VLAD7483_cКомитетлаште каҥашымаш

Чылаже Марий Эл нерген шым комитетын кумдаҥдыме заседанийыштыже мутланеныт.

Обороно да лÿдык-шыдымылык комитетын заседанийыштыже республик вуйлатыше (тудо чыла гаяк комитетлаште выступатлен) Марий машиностроитель заводын, Полупроводник прибор заводын, «Технотех» фирмын пашашт дене палдарен. Нуно республикын бюджетшым пойдараш полшышо виян предприятий улыт. ММЗ гыч, мутлан, республик вуйлатышын палдарымыж почеш, ÿмаште республикысе бюджетыш 3,3 миллиард теҥге окса пурен гын, тений – пелыже утларак гына. Тидыже ончычсо вуйлатыше-влакын обороно заказым шке жапыштыже налын шуктыдымыштлан кöра лийын манын палемдат. А бюджет кум ийлан ышталтеш, тугеже тачысе нелылык ончыкыжымат палдырнен кертеш. Предприятий-влакын мом ыштен кертмыштым шуко пример гоч палдарыме, но южгунам тÿнямбал кÿкшытысö нелылык чаракым ышта. Китай могырым начар качестван, но шулдо сату военный промышленностьышкат логалеш, тыгодым шкенан заводын вийже кучылталтде кодеш. Заседанийын пашажым иктешлыме годым тарватыме йодышым тöрлымö шотышто темлымашым министерствышкат, правительствышкат колташ палемденыт. А оборонылан пашам ыштыше предприятий-влаклан калыклан кÿлшö гражданский манме сатум лукмо йогыным вияҥдаш темлыме.

Кажне заседанийыште могай нелылык улмым, тудым тöрлаш мом ыштышашым да тидлан федеральный кÿкшыт гыч могай полыш кÿлмым раш палемден кайыме. Науко, образований да тÿвыра комитетын заседанийыштыже Марий Эл Республик правительстве председательын икымше алмаштышыже М.Васютин палдарен: Я.Эшпай лÿмеш филармонийын у оралтыжым чоҥен пытараш 464 миллион теҥге кÿлеш, регион шке кÿшеш тидым ыштен ок керт. Юринысе Шереметев замокым олмыкташ 64 миллион теҥге, Волжскысо ончычсо «Родина» кинотеатрым олмыктен, кинозалым келыштарыман искусство школыш савыраш 200 утла миллион теҥге кÿлеш. Проект пашам кызыт республикын оксаж дене ямдылыме.

DEN_8511Марий Элын тÿвыра, печать да национальность паша шотышто министрже К.Иванов республикыште эртыше шуко театр фестиваль дене палдарен, Э.Сапаев лÿмеш опер да балет театрын йот элласе гастрольжо дене кугешнаш таратен. Йоча-влаклан ышталтше паша дене йöршынат öрыктарыме манаш лиеш: балет школ, 500 еҥан йоча хор, 100 еҥан йоча оркестр – чылажат куандарыше. Заседанийыште Россий тÿвыра министерствын еҥже-влак, вес ийлан бюджет ышталтын гынат, ешартыш финанс полышым кычал ончаш кÿлмö нерген ойлышт. Федераций Совет могырым тиде йодышын шукталтмыжым тергаш тÿҥалына маныныт. Моло комитетлаштат, мемнан-влакым умылен колыштын, полшаш кÿлмым палемденыт.

DEN_8561Субъектын шагатше

5 декабрь Федераций Советыште поснак марий шÿлышан лийын. Тыште эрденак кÿсле сем йоҥген, уна-влакым Марий Элын калык артисткыже Зоя Берникова муро дене вашлийын (ÿлыл снимкыште). Сенатор-влак, Федераций Советын председательже В.Матвиенко республик дене палдарыше выставкым кумылын ончен савырненыт.

Тиде кечынак Федераций Советын заседанийыштыже Субъектын шагатше лач мемнан кундемлан пöлеклалтын ыле. Тушто ончыч республикын вуйлатышыже А.Евстифеев, вара Кугыжаныш Погын председатель Ю.Минаков Марий Эл нерген каласкаленыт.

Докладым колышт лекмеке, республик нерген видеосюжетым ончымеке, Федераций Советын председательже В.Матвиенко иктешлен:

- Марий Элын йÿкшö йоҥгалтеш, кундем вес кÿкшытыштö палдырнаш тÿҥалын, пашаже сай пример гоч коеш. Промышленный производство кушкын толмо писылык дене Марий Эл Юл кундем федеральный округышто нылымше верыште, Россий кÿкшытыштö — 30 эн сай регион коклаште. Чыла тиде кызытсе вуйлатышын паша лектышыжым ончыкта. Но нелылыкат уло: демографий сÿрет куандарыше огыл — аза шагал шочеш, вес вере илаш кайыше-влак шукын улыт. Тидыже пашадар изи, илыме условий чылт келшен толшо огыл манын шонаш тарата. Тидын шотышто посна пашам ыштыман. Федеральный кÿкшыт гычат але марте полыш шагал ойыралтын. Марий Эллан ойырымо полыш кугыт 100 ияш лÿмгечылан келшен толшо огыл. Корно озанлык, транспорт нерген йодышым поснак келгын лончылыман.

DEN_8600Заседаний годымак Валентина Ивановна Федераций Советыште вашлиймашын икымше лектышыж дене куанен палдарыш:

- Росавиаций вуйлатыше дене таче эрдене (5 декабрь. – Авт.) мутланенна: але марте Йошкар-Ола аэропорт пашам ыштен огыл, 2020 ий марте тудым почаш кутырен келшыме.

Заседанийыште рекомендаций проект ямдылалтын, сенатор-влак тудым кÿлешанлан шотленыт: тарватыме чыла йодышым радамын лончылен налаш да декабрь мучаште келшыше документым приниматлаш кутырен келшеныт.

Пытартышлан В.Мат-виенко Федераций Советыште Марий Элын кечылажым сай кÿкшытыштö эртарымылан А.Евстифеев ден Ю.Минаковлан тауштен. Нунылан шарнымаш пöлекым — вымпелым — кучыктеныт.

Сенатор-влакым сеҥеныт

Федераций Советыште посна верым «Йошкин пырыс» налын — Марий Эл гыч лач тудым намияш йодыныт, сандене статуйын копийжым вераҥдыме ыле. Кочмыверыште марий кочкышым темленыт, шыл-шöр гыч ыштыме, кондитерский шуко тÿрлö сатум ончалаш, налаш йöн лийын.

Эше ик ойыртемалтше вашлиймаш спортплощадкыште эртен. Сенатор-влак да Марий Элысе министерстве ден ведомствыла гыч пöръеҥ-влак футболла, ÿдырамаш-влак волейболла модыныт. Тыштат Марий Эл öрыктарен: футбол команде 3:1 сеҥен. В.Матвиенко «Федераций Советын командыже эре ончылно лийын, икымше гана сеҥалтме» манын палемден. А волейбол годым 2:1 счет дене мемнан-влак модын колтеныт.

А.Евстифеев:

– Совет Федерацийыште Марий Эл нерген чыла могырымат палдараш кугу пашам шуктымо, кундемнам начарын огыл ончыктымо, тидым Валентина Ивановна Матвиенко кÿкшын аклен. Сандене чылалан таум каласем. Комитетлаште каҥашыме йодыш-влак иктешлыме документышке пурталтыныт. Тудым решатлыме шотышто Россий правительстве кÿкшытыштат паша шукталтшаш. Чыла тиде республикысе калыкын илышыжым саемдаш эртаралтеш.

Ю.Минаков:

- Кажне комитетыште сенатор-влакын мемнан тарватыме йодышым умылаш тыршен колыштмышт шижалтын. Тачысе кече деч вара нунын «илашыжак» огыл гынат, республикыш миен толаш кумылышт лекте, очыни. А ончыктышаш мемнан уло, шагал огыл. Юбилей вашеш тыгай вашлиймаш пöлек гаяк.

Федераций Советыште ончыктымо выставке нерген вес номерыште палдарена.

Эдуард Иманаев.

Д.Речкинын фотожо-влак.

Комментарий-влак: Але нигӧат комментарийым коден огыл, те икымше лийын кертыда.

Комментарийым ешараш:

Войти с помощью: